De kaderwetten voor de stelselwijziging: over de Wmg en de Zvw (Aflevering 17)

Door Karel-Peter Companje, medisch historicus.

Inleiding van de redactie op de gehele serie artikelen over de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet

Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de Zorgverzekeringswet. Veelal deden zij dat in aansluiting op teksten in hun verkiezingsprogramma’s of in documenten die hun eigen organisatie uitbracht. De meeste suggesties betroffen het plaatsen van regionale regie bij de zorgverzekeraar met het grootste regionale marktaandeel. Daarmee verliest de zorgverzekeraar zijn status als schadeverzekeraar: deze draagt dan als regisseur de volle verantwoordelijkheid voor een regionaal zorgaanbod. Dit is juridisch lastig vanwege Europese Wetgeving en Richtlijnen. Van countervailing power is dan geen sprake meer: de verzekeraar is de baas. Daarnaast kwamen suggesties naar voren om een deel van de ZVW-gelden over te hevelen naar het sociale domein. De uitvoering van de suggesties over regionale regie en over sociaal domein betekenen grote veranderingen in de Zorgverzekeringswet, de status van de verzekeraar, de WMO, de marktwerking en de machtsverhoudingen tussen partijen. In aparte artikelen gaf de redactie hier al commentaar op. Klik hier en hier.

Het verleden leert dat enorme wijzigingen een invoeringsperiode nodig hadden van tien tot twintig jaar. Wij vroegen de medisch historicus Karel-Peter Companje om in een serie artikelen de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet en haar voorgangers te schetsen. Hieronder volgt de zeventiende aflevering in een reeks. Klik hier voor afleveringen één, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien, elf, twaalf, dertien, veertien, vijftien en zestien.

Inleiding

In 2003 waren de Wet Herziening Overeenkomstenstelsel Zorg, WHOZ, de WTZi en de WTG Express in ontwikkeling, maar de contouren voor een wet die in het nieuwe bestel het toezicht, de regulering en de tariefstelling zou codificeren ontbraken nog. Het toezicht door de op stapel staande Zorgautoriteit, NZa, was geregeld via de tijdelijke WTG Express. Daarnaast liep de ontwikkeling van de Zorgverzekeringswet.

De Wmg; eerst het toezicht door de NZa, dan de Wet

De NZa zou de drie markten, de zorginkoop-, de zorgverlenings- en zorgverzekeringsmarkt moeten stimuleren en in de gaten houden¹. De NZa zou ook toezicht moeten houden op de uitvoering van de nieuwe basisverzekering en van de AWBZ. Als het toezicht over de verschillende markten in een hand zou komen, dan zouden zij vanuit een integrale visie kunnen worden benaderd: een voorstel voor een Wet marktordening gezondheidszorg, Wmg. Dit voorstel zou begin 2005 bij de Tweede Kamer kunnen worden ingediend.

De Zorgautoriteit zou kosten, prijzen, kwaliteit, contractvoorwaarden en marktontwikkelingen moeten volgen, zoals het aantal nieuwe en vertrekkende ondernemingen. Markten in verandering zouden behoefte hebben aan bijzondere of specifieke regels. De NZa moest zorgverzekeraars of -aanbieders met een aanmerkelijke marktmacht of te groot marktaandeel, 55% of meer, omwille van eerlijke concurrentie aanvullende verplichtingen kunnen opleggen. Dit moest in de Wmg worden vastgelegd². De NZa zou ook moeten toezien op de randvoorwaarden van de nieuwe basisverzekering zoals het verbod op premiedifferentiatie en de acceptatieplicht.

De verhouding tussen de minister en de NZa werd geprofileerd. De minister besliste over politieke en beleidsmatige zaken als het stelsel, het bestuurlijk systeem, de wettelijke bevoegdheden en de afzonderlijke markten die voor stelselwijziging in aanmerking kwamen. Hij was politiek verantwoordelijk. De NZa besliste binnen de wettelijke kaders over de technische zaken als het invullen van de regels voor deelmarkten, toepassen van regels voor individuele ondernemingen, het volgen van ontwikkelingen en handhaving. De NZa werd een zelfstandig bestuursorgaan met een Raad van Bestuur³.

De Wmg in concept

De Wmg als wettelijke basis voor de NZa was op 30 december 2004 zover in concept klaar dat deze ter advisering naar de Raad van State werd gestuurd⁴. De Wmg bepaalde dat:

• Waar dat kon marktwerking op gang moest worden gebracht met gebruik van het criterium van aanmerkelijke marktmacht om concurrentie in stand te houden of te versterken⁵
• Waar nodig de overheid de tarieven en prestaties kon reguleren. Ondanks de verwachtingen van marktwerking ten aanzien van kostenbeheersing bleef de overheid eindverantwoordelijk voor handhaving van volume en beheersing van het BKZ
• Verzekeraars en zorgaanbieders informatieplicht hadden om consumenten keuzes te laten maken voor verzekeringspolissen en zorg
• Er regulering en toezicht op de markten moest zijn die behoorden tot het domein van de NZa

De NZa moest toezicht houden op de tariefvorming, maar de Wmg stelde de regels vast voor tariefstelling tussen verzekeraars en zorgaanbieders. Zorgaanbieders mochten geen tarief in rekening brengen voor een prestatie die niet op grond van de Wmg door de NZa was vastgesteld.

De Wmg was wat de tariefregulering betrof de opvolger van de Wet Tarieven Gezondheidszorg, WTG⁶. De bepalingen waren bijna ongewijzigd uit de WTG overgenomen. De aard, inhoud en het technisch karakter van de regels op het gebied van bekostiging waren daarbij in principe niet veranderd⁷. De relevante jurisprudentie bleef volgens uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van kracht.

Handhavingsinstrumenten van de Wmg

Voor handhaving van de Wmg-regels kreeg de NZa een aantal instrumenten: de aanwijzing, de last onder dwangsom, bestuursdwang, een bestuurlijke boete en het openbaar maken van handhavingsmaatregelen⁸. Een aanwijzing werd gegeven als niet aan de bepalingen over informatieverstrekking of verantwoording, controle, tariefstelling en administratie of aanmerkelijke marktmacht werd voldaan.

Deze handhavingsinstrumenten werden in de loop der tijd in uiteenlopende zaken ingezet. De meeste aanwijzingen voor zorgverzekeraars en zorgkantoren gingen over informatieverstrekking en klachtenafhandeling. In 2007 werd de eerste aanwijzing gegeven. In de eerste helft van 2008 waren dat er al 48. In 2008 hadden elf zorgverzekeraars zich niet aan het ‘Richtsnoer informatieverstrekking’ gehouden door onvoldoende informatie over klachtenregelingen en opzegmogelijkheden te geven⁹.

In 2017 liepen de wachttijden op boven de Treeknormen voor gespecialiseerde ggz-instellingen en voor polikliniekbezoeken voor medisch-specialistische zorg¹⁰. De NZa kwam met een actieplan voor wachttijden in de zorg. Als verbeteracties door de verzekeraars niet snel tot resultaten zouden leiden, dan zouden zij aanwijzingen of een last onder dwangsom krijgen. Het onderzoek van de NZa bij Wmg-overtredingen was nauwgezet en gaf een staalkaart van overtredingen.

De Wmg in de Tweede Kamer en bij de veldpartijen

De indiening van de Wmg bij de Tweede Kamer was laat, in het najaar van 2005. De stemming was op 21 maart 2006¹¹. De Wmg kwam als hekkensluiter nadat alle andere wetten voor de stelselwijziging, inclusief de Zvw, al van kracht waren. PvdA-woordvoerder F. van Heemskerk vond het een schemerfase: de Zvw was al bekend, de liberalisering was met de WHOZ, de WTG Express en de WTZi al ingezet en er ontstond markwerking terwijl het wettelijk kader van de Wmg met het toezicht met doelen en instrumenten onduidelijk was¹².

De late ontwikkeling van de Wmg veroorzaakte niet alleen onrust in de Tweede Kamer, maar ook in de Eerste Kamer en bij de veldpartijen¹³. Volgens Zorgverzekeraars Nederland, ZN, was de langetermijnvisie van het kabinet op het sturingsconcept voor de zorg teveel gestoeld op ideaaltypische beelden en theoretische concepten over gereguleerde marktwerking, vraagsturing, transparantie en keuzevrijheid¹⁴. Het op abstract niveau benoemen van een aantal wenselijke concepten biedt […] onvoldoende rechtszekerheid en houvast om invulling te geven aan de verwachtingen over marktwerking als sturingsprincipe. ZN vond het een risico dat abstracte concepten nog niet waren uitgewerkt in een helder en maatschappelijk breed gedragen kader: een Wmg die allang van kracht had moeten zijn.

Minister van Volksgezondheid J.F. Hoogervorst was het daar niet mee eens¹⁵. VWS bleef volgens de minister niet steken in abstracties: er werd op veel fronten ook op praktisch niveau gewerkt. Hij wees op de Zorgverzekeringswet, de ontwikkeling van Diagnose Behandelings Combinaties; het invoeren van meer risico’s voor intramurale instellingen en een experiment met vrije tarieven voor fysiotherapie. Het ging voor Hoogervorst om een combinatie van kostenbeheersing, stimulering van marktwerking en een goede prijs/kwaliteitverhouding.

De Wmg als sluitstuk van het wettelijk instrumentarium

De Wmg was sluitstuk van het wettelijk instrumentarium dat voorzag in de sturing van zorg door gereguleerde marktwerking en concurrentie. Het tijdperk van aanbodregulering dat in 1971 met de Wet Ziekenhuis Voorzieningen en de Wet Ziekenhuis Tarieven begon, was hiermee voorbij. De WTG Express en de WHOZ werden ingetrokken. De WTZi en de Wmg bepaalden de kaders voor de toelating van individuele aanbieders tot het leveren van verzekerde zorg, het toezicht, de contractering en de tarifering.

Aanvulling van de Wmg in 2010

In 2010 was er behoefte om de Wmg uit te breiden met instrumenten voor bekostiging door problemen met de uitvoeringspraktijk als¹⁶:

• Macrobudgettaire problemen bij medisch specialistische zorg en de ggz
• Problemen met het declareren door medisch specialisten
• Een kostentoerekening door een beschikbaarheidbijdrage voor niet aan een individuele zorgverzekeraar of patiënt toe te rekenen zorg, waarvan anders de beschikbaarheid in gevaar kwam

Dit aanvullend instrumentarium werd als Wet aanvulling instrumenten bekostiging Wmg of Aibwmg op 1 januari 2012 van kracht¹⁷. De belangrijkste onderdelen waren het macrobeheersinstrument en de beschikbaarheidbijdrage.

Het macrobeheersinstrument of MBI

Forse overschrijdingen van de macrobudgetten bij de ggz en de medisch specialistische zorg, in 2010 oplopend tot € 631 miljoen,¹⁸ waren voor A. Klink, minister van Volksgezondheid in het kabinet Balkenende-III (2007-2010), reden om de onzekerheid over de beheersbaarheid van macrobudgetten uit de wereld te hebben door een aanvulling op de Wmg. Dit werd het macrobeheersinstrument, mbi.

Het mbi zou kunnen worden ingezet bij onverhoopte overschrijdingen van macrobudgettaire kaders bij een systeem van prestatiebekostiging. De overschrijdingen zouden dan worden omgeslagen over de omzetten van zorgaanbieders. Het werd daarom maatschappelijk en politiek fel bekritiseerd als een lomp instrument dat verkeerde prikkels zou geven aan verzekeraars en zorgaanbieders¹⁹. Het betekende voor zorgaanbieders een heffingsrisico. Het was niet duidelijk of het instrument zou worden toegepast, wanneer het zou worden toegepast en wat de hoogte zou zijn. De effectiviteit van het mbi bestond uit het afschrikwekkende effect als kostenbeheersinstrument²⁰. In de praktijk werd het tot op heden niet toegepast.

De beschikbaarheidbijdrage

Door de invoering van de Zorgverzekeringswet en andere wetgeving voor de stelselwijziging waren aanbod en bekostiging in principe de verantwoordelijkheid voor verzekeraars en zorgaanbieders²¹. De Raad van State stelde in 2010 dat er moest worden voorzien in vormen van curatieve en langdurige zorg die als prestatie voor de Zvw en de AWBZ waren beschreven, maar waar het marktmechanisme niet goed kon functioneren²².

De kosten werden niet in de tarieven verwerkt, maar wel in de budgetten van de instellingen. De tarieven gaven daardoor geen zuiver beeld van een zorgprestatie. In de Aibwmg werd daarom het instrument beschikbaarheid opgenomen: een bedrag dat een aanbieder bij het College voor Zorgverzekeringen, vanaf 2014 het Zorginstituut Nederland, ten laste van het Zorgverzekeringsfonds of het Fonds langdurige zorg in rekening kon brengen voor beschikbaarheid van vormen van zorg²³.

Het instrument beschikbaarheidbijdrage werd beschouwd als compensatie voor niet-economische diensten van algemeen belang, ook als er sprake was van overcompensatie²⁴. De bijdrage werd bij Algemene Maatregel van Bestuur vastgesteld en was een beperkte subsidieregeling zonder wettelijk subsidieplafond. Voorbeelden waren en zijn:

• Academische zorg voor het uitvoeren van topreferente zorg en innovatieve zorg voor de ontwikkeling van nieuwe vormen van diagnostiek en behandeling²⁵
• Kapitaallasten van academische ziekenhuizen. Door de invoering van prestatiebekostiging kregen zij de kapitaallasten die samenhingen met hun publieke functie niet meer vergoed²⁶.
• Zorg, verleend door het calamiteitenhospitaal van het UMC Utrecht
• Post mortem orgaanuitname bij donoren
• Traumazorg voor zover het ging om coördinatie, opleiden, trainen en oefenen, ofwel OTO
• Traumazorg, verleen door mobiele medische teams
• Spoedeisende hulp voor herkenning, stabilisatie en reanimatie van alle acute patiënten
• Acute verloskunde
• Gespecialiseerde brandwondenzorg
• Zorg, verleend tijdens transitie van bekostigingssystemen als de continuïteit van zorg in gevaar zou komen door onzekerheid of als de opbrengsten onvoldoende waren voor dekking van exploitatiekosten²⁷. Een voorbeeld was de bijdrage die in 2012 kon worden toegekend bij de transitiekosten naar prestatiebekostiging van medisch-specialistische zorg.
• Zorg, verleend tijdens de overgangsregeling kapitaallasten voor algemene en academische ziekenhuizen
• Medische vervolgopleidingen zoals de 27 vervolgopleidingen tot medisch specialist, technische zorgspecialisten²⁸, tandheelkundige specialismen en overige specialismen²⁹. Deze werden tot 2014 door het Fonds Ziekenhuisopleidingen uit begrotingssubsidies gefinancierd³⁰.
• Continuïteit van cruciale zorg als de NZa bij een faillissement geen steun meer verleende³¹. Hiervoor werd als ultimum remedium door het ministerie een vangnet opgericht dat werd gefinancierd door een beschikbaarheidbijdrage.

De beschikbaarheidbijdrage was door haar budgettering een kostenbeheersingsinstrument in het kader van de Wmg. Het praktisch nut was dat zorg, die niet in de tarieven kon worden verwerkt, direct bij het Zorginstituut kon worden gedeclareerd.

De Zvw, de basisverzekering voor curatieve zorg

De rode draad tussen de Wmg en de Zwv was de herschikking van verantwoordelijkheden tussen overheid en zorgverzekeraars, waarbij de regierol van zorgverzekeraars als hoofdinstrument voor kostenbeheersing werd gezien. De Zvw werd als het sluitstuk van de stelselwijziging ziektekostenverzekeringen gezien, zoals deze vanaf 1986 was ingezet³². In 2005 waren ongeveer 10,2 miljoen ziekenfondsverzekerden, 3,7 miljoen particulier verzekerden, 780.000 publiek rechtelijk verzekerden en 700.000 verzekerden volgens de Wet op de Toegang tot Ziektekostenverzekeringen met een standaardpakketpolis. Dit conglomeraat werd vervangen door de basisverzekering curatieve zorg. De oude benamingen van ziekenfondsen en ziektekostenverzekeraars werden nu ook wettelijk omgezet in de titel van zorgverzekeraar als privaatrechtelijke uitvoerder van de basisverzekering.

De Zvw moest de verschillen en marktimperfecties met betrekking tot acceptatie, keuzemogelijkheden, eigen verantwoordelijkheid en financiering uit het verleden corrigeren. Een eenduidig en voor verzekerden en verzekeraars transparant verzekeringsstelsel waarin […] alle deelnemers onder gelijke condities participeren is een voorwaarde voor een duurzaam en betaalbaar zorgstelsel in de toekomst. De wet zou dit noodzakelijke speelveld verzorgen met een systeem van checks & balances in de relaties tussen verzekerden, verzekeraars en aanbieders van curatieve zorg.

De garanties van de overheid

De overheid garandeerde de sociale randvoorwaarden met eisen aan de premieplicht, acceptatieplicht, verbod op premiedifferentiatie, verzekeringsplicht, no claim of eigen risico³³.

De acceptatieplicht zorgde ervoor dat zorgverzekeraars ook verzekerden met een slecht risicoprofiel moesten toelaten, terwijl premiedifferentiatie naar ziekterisico uitgesloten was. Om dit financieel risico te compenseren en pogingen tot risicoselectie tegen te gaan werd de risicoverevening volgens het verdeelmodel van de ziekenfondsen overgenomen en zou ze worden toegepast op de gehele bevolking³⁴.

Om er voor te zorgen dat verzekeraars zo doelmatige zouden werken onder de conditie van gelijke uitgangsposities zou bij de verdeling van middelen een systeem van ex ante en expost risicovevening worden gebruikt³⁵. De risicoverevening ging niet uit van compensatie van de werkelijke kosten, maar van de risico’s van verzekerden op basis van gezondheidskenmerken die samenhangen met de gezondheidstoestand van de verzekerde die zo goed mogelijk moet worden geschat. De vereveningskas, ofwel het Zorgverzekeringsfonds, Zvf, werd gevuld door de inkomensafhankelijke premies, betaald door werkgevers en niet-loontrekkenden, en de rijksbijdrage voor de kinderpremie³⁶.

Uitbreiding van de risicoverevening en de stemmingen over de Zvw

Tijdens debatten in december 2004 bleek er consensus over de Zvf als hoeksteen van de solidariteit in het nieuwe verzekeringsbestel³⁷. Minister Hoogervorst was wel bereid om te kijken of de normen van de ziekenfondsverevening konden worden uitgebreid en verfijnd³⁸.

De Nederlandse risicoverevening stond internationaal als krankzinnig sophisticated aangeschreven, maar Hoogervorsts Zwitserse collega vond dat Nederland niet te ver moest door moest schieten: er moest nog iets te verzekeren blijven³⁹.

De Zvw werd met de risicoverevening op 24 december 2004 door de Tweede Kamer en op 14 juni 2005 door de Eerste Kamer aangenomen. Ze werd op 1 januari 2006 van kracht. Er was voor de ambtenaren van VWS, zorgverzekeraars, wetenschap en de betrokken veldpartijen nog een jaar om het budgetverdelingsmodel van de ziekenfondsen aan te passen tot een systeem van risicoverevening dat geschikt was voor de nieuwe basisverzekering curatieve zorg.

De complexiteit van de risicoverevening

Hoogervorst zag vier instrumenten in de Zorgverzekeringswet om de kosten van curatieve zorg binnen het Budgettair Kader Zorg te houden: eigen betalingen, pakketmaatregelen, tariefmaatregelen en doelmatigheidsprikkels volgens het systeem van de risicoverevening⁴⁰. Dit laatste zou pas effectief worden als verzekeraars niet meer ex post werden gecompenseerd en daar was men zich in het politiek debat van bewust.

Voorbeelden van prestaties in het verdeelmodel voor de verevening waren in 2006:

• De somatische zorg, gevormd door:
• De variabele kosten van ziekenhuisverpleging en kosten van medisch specialistische zorg
• De vaste kosten van ziekenhuisverblijf
• De kosten van huisartsenzorg
• De kosten van geneeskundige en langdurige geestelijke gezondheidszorg en verblijf, voor zover vergoed door de Zvw
• De kosten van wijkverpleging na de overgang uit de AWBZ naar de Zvw
• De kosten van overige prestaties voor zover vergoed door de Zvw

De samenhang tussen vereveningskenmerken en zorgkosten berustte op een empirische onderbouwing op verzekerdenniveau⁴¹. Het risicovereveningsmodel werd jaarlijks geactualiseerd. Door een schatting van de verwachte zorgkosten op basis van het risicoprofiel van verzekerden bleef het model met zijn uitkomsten zo actueel mogelijk.

Het ex ante vereveningssysteem bestond in 2006 uit de criteria leeftijd/geslacht, farmaciekostengroepen, diagnosekostengroepen, sociaaleconomische status, alleenstaanden, meerjarige hoge kosten, gebruikers van fysiotherapie, generieke somatische morbiditeit, gebruikers van wijkverpleging, van geriatrische revalidatiezorg en intramurale ggz.

De ex post verevening was een complex systeem, vooral gericht op de belangrijkste kostenposten in de cure: ziekenhuisverpleging en medisch specialistische zorg. De verwachting in 2006 was dat de ex post verevening binnen enkele jaren uitgefaseerd zou worden, maar dit zou pas in 2017 lukken.

Ondernemerschap en verevening

In beginsel staan ondernemerschap en de verevening tussen ondernemers of door het Zvf haaks op elkaar. Compensatie volgens de risicoverevening vond plaats op basis van gemiddelde kosten, zonder over- of ondercompensatie. Zorgverzekeraars zouden hierdoor worden geprikkeld tot doelmatigheid bij inkoop, organisatie van efficiënte ketenzorg en terugdringen van beheerskosten. In die zin werkte verevening als kostenbeheersingsinstrument op de zorgverzekerings- en zorginkoopmarkt. Door de voortdurende verbetering van de vereveningscriteria werd de compensatie voor chronisch zieken versterkt en werd de compensatie voor gezonde verzekerden verlaagd⁴².

Kortom

De Zvw met zijn vereveningssysteem vormde met de WTZi en de Wmg de instrumenten voor de uitwerking van het paradigma voor gereguleerde marktwerking en concurrentie. Hiermee was het paradigma voor de cure verzekeringstechnisch voltooid. Maar de ontwikkeling van het vereveningsbestel ging door en de zorginkoop door verzekeraars was een leerproces waarbij de belangen van verzekeraars en zorgaanbieders tot stevige wrijving konden leiden. Daarnaast stond de zorg, verstrekt vanuit de AWBZ en de WMO, waarbij de financiering steeds complexer werd. In 2015 zou M.J. van Rijn, staatssecretaris in het kabinet Rutte-II (2012-2017) hierbij drastisch ingrijpen. Hierover meer in de komende bijdrage.

¹ Tweede Kamer 2003-2004; 29 324 no. 1, 1-2.

² Tweede Kamer 2004-2005; 30 186 no. 2, 12. Voorbeelden van maatregelen om aanmerkelijke marktmacht te doorbreken waren het kunnen verplichten om informatie bekend te maken, afnemers van diensten in alle gevallen gelijk te laten behandelen, of om tarieven van door de NZa aan te wijzen diensten, of leveringen vast te stellen volgens een door de NZa vast te stellen berekeningsmethodiek.

³ Tweede Kamer 2003-2004; 29 324 no.1, 20.

⁴ Tweede Kamer 2004-2005; 30 186, no. 4, 1.

⁵ Tweede Kamer 2004-2005; 30 186 no. 2, 12.

⁶ Tweede Kamer 2009-2010; 32 393 no. 3, 8.

⁷ Tweede Kamer 2003-2004; 29 379 no. 3, 9, en Tweede Kamer 2004-2005; 30 186 no. 3, 3-13.

⁸ NZa, Uitvoering Zorgverzekeringswet 2007 (Utrecht 2008) 16.

⁹ NZa, Zorgverzekeringsmarkt 2008. Ontwikkelingen, beoordeeld door de NZa (Utrecht 2008) 35.

¹⁰ NZa, Brief aan de minister van VWS, kenmerk 24496/286396, 5 april 2017.

¹¹ Tweede Kamer 2006-2006; Handelingen van 2 maart 2006, 60-3851.

¹² Tweede Kamer 2004-2005; Handelingen van 15 juni 2005, 91-5430.

¹³ Eerste Kamer 2004-2005; Handelingen van 7 juni 2005, 27-1110.

¹⁴ Tweede Kamer 2005-2006; 30 186 no. 7, 4-5.

¹⁵ Tweede Kamer 2005-2006; 30 186 no. 8, 18-20.

¹⁶ Tweede Kamer 2009-2010; 32 393 no. 2, 3.

¹⁷ Tweede Kamer 2011-2012; 32 393 no. 15, 1.

¹⁸ Tweede Kamer 2009-2010; 29 248 no. 111, 3.

¹⁹ Tweede Kamer 2010-2011; Handelingen van 14 april 2011, 74-9-72.

²⁰ M. Varkevisser, ‘Beheersing zorguitgaven via macrobeheersinstrument is riskant’, in: ESB, 28 mei 2018.

²¹ Tweede Kamer 2009-2010; 32 393 no. 3, 21.

²² Tweede Kamer 2009-2010; 32 393 no. 4, 16, en Tweede Kamer 2011-2012; 32 393 no. 15, 11.

²³ Tweede Kamer 2009-2010; 32 393 no. 1, 6.

²⁴ Tweede Kamer 2011-2012; 32 393 no. 15, 6-7.

²⁵ Tweede Kamer 2011-2012; 32 393 no. 16, 3.

²⁶ Tweede Kamer 2014-2015; 34 000 XVI no. 2, 216.

²⁷ Tweede Kamer 2011-2012; 32 393 no. 16,7.

²⁸ Huisarts, arts verstandelijk gehandicapten, SEH-arts, gezondheidszorgpsycholoog, klinisch psycholoog en verpleegkundig specialist ggz.

²⁹ Ambulancezorg, acute verloskunde, spoedeisende hulp, crisisopvang ggz en langdurige zorg. Zie Tweede Kamer 2011-2012; 32 393 no. 17.

³⁰ Tweede Kamer 2013-2014; 33 750 XVI no. 2, 7.

³¹ Tweede Kamer 2011-2012; 32 393 no.17.

³² Voor de politieke en maatschappelijke ontwikkeling en acceptatie van de Zvw zie: E. Bassant, Ziekenfonds of particulier. Hoe de basisverzekering er toch is gekomen (Maarssen 2007) 78-90 e.v.

³³ In 2006 en 2007 was er een no claimregeling, waarbij een verzekerde premie terugkreeg als hij geen zorg gebruikte. In 2008 werd deze regeling vervangen door een eigen risico van € 150, dat opliep tot € 385 per jaar in 2016. Daarna is de premie jarenlang bevroren geweeest.

³⁴ Tweede Kamer 2003-2004; 29 763 no. 7, 50.

³⁵ Tweede Kamer 2004-2005; 29 689 no. 11,4.

³⁶ Ministerie van VWS, Beschrijving van het systeem van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet (Den Haag 2007) 6.

³⁷ Tweede Kamer 2004-2005; Handelingen van 15 december 2004, 35-2319.

³⁸ Tweede Kamer 2004-2005; 29 763 no. 52.

³⁹ Tweede Kamer 2004-2005; Handelingen van 20 mei 2005, 85-5068.

⁴⁰ Tweede Kamer 2004-2005; 29 763 no. 7 b2, 16-19.

⁴¹ Ministerie van VWS, Beschrijving van het systeem van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet, 9-10.

⁴² Tweede Kamer 2016-2017; 29 689 no. 833, 4.

Zoektermen voor internet

Karel Peter Companje, historisch feitje, Wet marktordening gezondheidszorg Wmg, geschiedenis Zorgverzekeringswet Zvw, Nederlandse Zorgautoriteit NZa toezicht, macrobeheersinstrument MBI zorg, beschikbaarheidbijdrage Wmg, gereguleerde marktwerking zorgstelsel, Karel Peter Companje Zvw serie, ex ante ex post risicoverevening, aanmerkelijke marktmacht AMM zorg, regionale regie zorgverzekeraar juridisch