Preventie
Ziekenhuizen
Beleidsontwikkeling
Werkklimaat
Patiëntaspecten
Digitalisering
Eerste lijn
langdurige zorg
Nieuws
Archief
Nieuwe wethouders voor sociaal domein en preventie: Zoek actief samenwerking met collega-wethouders in de regio
Guus Schrijvers interviewt Leonard Geluk, algemeen directeur van de Vereniging van Nederlandse...
Orpheus keek om – laten wij dat niet doen: NZA-toezicht op fysiotherapie vraagt om vooruitkijken
Door Rutger F. IJntema, Di-Janne Barten, Thomas J. Hoogeboom. Besproken rapport: NZA,...
Pandemische paraatheid is weer beleid
Guus Schrijvers interviewt André Rouvoet, voorzitter GGD GHOR Nederland. Inleiding van de redactie...
Gebruik opbrengst tijdige behandeling van overgewicht voor preventie van overgewicht
Guus Schrijvers interviewt Karen Freijer, algemeen manager Partnerschap Overgewicht Nederland (PON). Inleiding van de redactie Om drie redenen staat het tegengaan van overgewicht van de bevolking binnen en buiten het parlement op de agenda: Het coalitieprogramma van...
Combineer vaccinaties voor ouderen met opsporen valrisico
Door Paul van der Velpen. Vanaf 2027 wordt aan alle 60-jarigen (circa 123.500 mensen) een vaccinatie tegen gordelroos aangeboden. Het kabinet heeft hiertoe besloten op basis van advies van de Gezondheidsraad. De kosten om iedereen boven de 60 te vaccineren vond het...
Provincie Drenthe plant zorg- en woonvoorzieningen op basis van de Omgevingswet
Guus Schrijvers interviewt Yvonne Turenhout, gedeputeerde in Drenthe. Yvonne Turenhout heeft in Drenthe onder andere de portefeuilles Zorg en Welzijn, Ruimtelijke Ordening en Wonen. In onderstaand interview staat tussen aanhalingstekens de tekst van Turenhout. Voor de...
Van ziekenfondssanering en budgettering naar gedachten over marktwerking 1982-1987 (aflevering 10)
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding van de redactie op de gehele serie artikelen over de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed...
Nieuw kabinet: lokale teams in de jeugdzorg: koerscorrectie of bestuurlijke herhaling?
Door Steven P.M. de Waal1. Deze reactie op de jeugdzorgplannen van het kabinet is geschreven vanuit het in september 2021 verschenen manifest van denktank De Jeugdsprong. Dit initiatief van FNV Zorg & Welzijn en Stichting Beroepseer kwam tot stand onder...
Regionaal werkgeverschap: een aantrekkelijk alternatief voor moderne zorgprofessionals en hun werkgevers
Door Robert Vossen, programmamanager bij de Rotterdamse Zorg én landelijk adviseur Regionaal Werkgeverschap bij RegioPlus. Inleiding van de redactie De arbeidsmarkt in de zorg staat opnieuw op een kantelpunt. Terwijl organisaties worstelen met personeelstekorten,...
Complexere thuiszorgtechnologie vraagt meer aandacht voor veiligheid
Door Wim van Harten en Ingrid ten Haken. Wereldwijd, en zeker in Nederland, wordt zorg minder in het ziekenhuis en meer thuis gegeven. Vaak wordt daarbij steeds geavanceerdere medische technologie naar de thuissetting overgeheveld. Sondevoeding en antibiotica-infusen...
Agressie in de zorg? Dat kun je niet maken
Door Rubik Nazarian, directeur Academy Inc, het opleidingscentrum van de DAI-artsen. Inleiding Agressie in de zorg is al lang geen uitzondering meer, maar een structureel maatschappelijk probleem. De impact gaat verder dan het individuele incident: het raakt...
De Beleidsregel Innovatie van de NZa en structurele bekostiging
Door Laura Beenackers, Willemien Alting en Harm Lieverdink. Inleiding In dit artikel beschrijven wij de uitkomsten van de evaluatie van de Beleidsregel Innovatie voor kleinschalige experimenten (verder: Beleidsregel Innovatie; zie ook alhier). De evaluatie beslaat de...
Samen beslissen over verder onderzoek voorafgaand aan een diagnose: ja, dat kan
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p., Docent Professionele Ontwikkeling coassistenten en zorgcriticus te Leeuwarden. Besproken publicatie: Sofie Jacobse, Hanneke Rijkels-Otters, Laura Zwaan, Samen beslissen bij diagnostiek, Ned Tijdschr Geneeskd. 2026;...
Kosten besparen door meer en hoger gekwalificeerde verpleegkundigen: dat is niet de goede aanpak
Door Annet van Harten, psycholoog en bedrijfskundige. Besproken artikel: Saville C, Jones J,Meredith P, et al., Cost-effectiveness of eliminating hospital understaffing by nursing staff: a retrospective longitudinal study and economic evaluation BMJ Qual Saf...
De ontwikkeling van de budgettering van de intramurale zorg werd in 1983-1985 onderschat (aflevering 9)
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding van de redactie op de gehele serie artikelen over de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed...
De Staatscommissie, een eerste schets voor een opdracht, deel 2: een integrale benadering per sector
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van deze nieuwsbrief. Inleiding In een vorig editorial gaven wij een eerste schets van een opdracht gericht op de Zorgverzekeringswet voor de nog te vormen Staatscommissie. Zoals daar uiteengezet is, is de status en...
Een typologie van private investeringen in de gezondheidszorg en de bijbehorende regulering: algemene observaties en lessen uit vijf landen
Door Marco Varkevisser, Chiara Berardi en Mark Hellowell. Inleiding van de redactie Dit artikel is een Nederlandstalige samenvatting van C. Berardi, M. Hellowell & M. Varkevisser (2026), A typology of private investor-ownership in health service provision...
Gezondheid in alle beleid. Signalen van beweging maar ook van lange adem
Door Erik Buskens. Inleiding Op 5 februari 2026 zonden de staatssecretaris Jeugd, Preventie en Sport, Judith Zs.C.M. Tielen en staatssecretaris Participatie en Integratie, J.N.J. Nobel de voortgangsbrief aanpak Gezondheid in alle Beleidsdomeinen (GiaB) aan de Tweede...
Langdurig verzuim in de zorg is vooral een organisatievraagstuk
Door Irene van der Fels en Marc Spoek, propositiemanager respectievelijk senior organisatieadviseur van IZZ. Inleiding van de redactie Langdurig verzuim ontstaat zelden plotseling. Meestal is dit het eindpunt van een proces dat zich over langere tijd opbouwt....
Domeinoverstijgend samenwerken? Elkaar opzoeken is oplossen
Door Tomas de Berg, Strategisch adviseur bij De Friesland. Introductie door de redactie In 2021 heeft Zorgverzekeraar De Friesland een Domeinoverstijgend loket ingericht om iedereen in Friesland te helpen met vragen die op het snijvlak liggen van de verschillende...
Van Falende Zorginkoop naar Transitiefinanciering
Door Jaap van den Heuvel. Dit jaar vieren we het twintigjarig jubileum van de Marktwerking in de Zorg. Hoewel er feitelijk geen marktwerking is en de doelstellingen van die marktwerking - betaalbare, toegankelijke en kwalitatief goede zorg - bij lange niet...
Samenhang tussen opvlammingen van COPD en chronisch hartfalen pleit voor geïntegreerde zorg
Door Sanne van Dijk, die hieronder haar proefschrift samenvat. Samengevat proefschrift: SHB van Dijk, Symptom dynamics in chronic obstructive pulmonary disease and chronic heart failure: A comprehensive clinical and methodological exploration, PhD thesis, Universiteit...
Groeiende behoefte aan kosten- en volumebeheersing in de zorg 1961-1971 (Aflevering 8)
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding op de serie Historische feiten van de Zorgverzekeringswet en haar voorgangers Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de...
Hoe suggestief woordgebruik de zorg uitholt en knelpunten vooruitschuift
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren Nieuwsbrief Zorg en Innovatie. Inleiding Laten we eerlijk zijn: de gezondheidszorg zoals die in de afgelopen eeuwen is opgebouwd is geënt op een waarde: de bekommering om de zieke, nooddruftige, medemens. De ziekte...
CPB-analyse van zorgkosten in het coalitieakkoord is niet onderbouwd met oorzaak-gevolganalyses tussen bezuinigingen en de effecten op gezondheidsdoelen toegang, kwaliteit en betaalbaarheid
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van deze nieuwsbrief. Hieronder geven wij een samenvatting van de CPB-analyse van de zorgkosten uit het coalitieakkoord voor de komende jaren en geven commentaar hierop in cursief gedrukte woorden. Inleiding Sinds...
Sociaal-geneeskundigen en andere artsen worden supervisor van artificiële Intelligentie (AI)
Door Marcel de Krosse, arts en voormalig bestuursadviseur, CIZ en Casper van Olden, arts, medisch adviseur en architect beslissystemen, CIZ. Inleiding van de redactie In 2022 waren er ongeveer 4.100 sociaal geneeskundigen volgens het Capaciteitsorgaan en dit aantal is...
Zorg voor de alleroudsten met kanker
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p., Docent Professionele Ontwikkeling coassistenten en zorgcriticus te Leeuwarden. Besproken publicatie Schuurman, M. (2025). Contrasting cancer landscapes: Older versus younger adults. [Doctoral Thesis, Erasmus University...
Mentale gezondheid en ggz: tijd voor scherpe keuzes in beleid en bekostiging
Door Elsbeth de Ruijter en Jos Brinkmann, leden van de Raad van Bestuur van GGZ Noord Holland-Noord. Door Jos Brinkmann en Elsbeth de Ruijter, raad van bestuur GGZ Noord Holland Noord In augustus 2025 stelden wij in deze nieuwsbrief dat wachttijden in de ggz alleen...
Een queeste naar minder tijdsdruk, meer teamwork en kwaliteitsverbetering in ziekenhuizen
Door Annet van Harten, die hieronder haar proefschrift samenvat voor beleidsmakers en leidinggevenden in zorg en welzijn. Titel proefschrift: Harten A van, Time pressure and teamwork A Quest for Quality Improvement in Hospitals, PhD thesis, Universiteit Leiden, 5...
Het effect van organisatieveranderingen op de zorgkosten is gering: twee voorbeelden uit de praktijk bewijzen dit
Door Erik Wackers, die hieronder zijn dissertatie samenvat. Samengevatte dissertatie: Wackers, EME, The limited effect of redesigning healthcare delivery models on costs: a study of real-world cases in the Netherlands, Radboud Universiteit, 2025 Nieuwe mogelijkheden...
De gevolgen na de oorlog van het Ziekenfondsenbesluit uit 1941 (zevende aflevering)
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding van de redactie op de gehele serie artikelen over de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed...
De Staatscommissie, een eerste schets voor een opdracht, deel 1, de Zorgverzekeringswet
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van deze nieuwsbrief. Inleiding Het lijkt wel alsof betaalbaarheid van zorg de laatste jaren gereduceerd wordt tot het vaststellen van een begrotingsmaximum. Betaalbaarheid van zorg is echter altijd gerelateerd aan...
Broodnodig kwaliteitskompas voor SEH-zorg: Netherlands Emergency department Evaluation Database (NEED)
Door Menno Gaakeer, Bas de Groot, Wendy Thijssen en Bart Candel, allen SEH-artsen werkzaam in diverse ziekenhuizen in Nederland en bestuursleden van de Stichting NEED. De kwaliteitsregistratie Netherlands Emergency department Evaluation Database (NEED) omvat alle zorg...
Geclusterde woonvormen, thuiszorgteams en domeinoverstijgende bekostiging: daaruit bestaat de toekomst van de ouderenzorg
Door Martin Kirchner, verpleegkundige, sociale wetenschapper en oud-bestuursvoorzitter van ouderenzorgorganisatie Noorderbreedte te Leeuwarden. Hij nam per 1 januari afscheid in die functie. Inleiding van de redactie bij dit artikel Het grootste deel van zijn loopbaan...
Spreiding planbare zorg stagneert en frustreert verdere concentratie
Door Wim van Harten. Inmiddels is voldoende bekend dat verdergaande concentratie van vrijwel alle operatieve oncologische zorg en belangrijke delen van vasculaire zorg betere overleving van kanker- en vaat patiënten oplevert. In Nederland is dit traject aan spreiding...
Zorgverleners geven prioriteit aan kwaliteit van zorg en willen discussie over houdbaarheid van de zorg buiten de spreekkamer houden
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p., Docent Professionele Ontwikkeling coassistenten en zorgcriticus te Leeuwarden. Dit artikel gaat over de worsteling van mensen die werken in de zorg om de beschikbaarheid van zorg meer prioriteit te geven bij keuzes in de...
Patiëntervaring met digitale ritmediagnostiek in de huisartsenpraktijk
Door Evert Karregat, Jelle Himmelreich, Ralf Harskamp en Eric Moll van Charante. Dit is een Nederlandstalige samenvatting van onze publicatie in BMJ Open uit December 2025: Patient experiences with a smartwatch 1L-ECG versus traditional Holter monitoring for...
Wlz-afwijzingen bij jongeren en de WMO-gevolgen in getal: verdieping noodzakelijk
Door Marcel de Krosse, arts publieke gezondheidszorg. Inleiding op dit artikel De verschillen in Wlz‑afwijzingspercentages tussen Nederlandse gemeenten (Databank CIZ, het jaar 2025) lijken op het eerste gezicht vooral iets te zeggen over lokale indicatiestelling of...
Het Ziekenfondsenbesluit 1941 en de gevolgen voor de verzekering van zorg (aflevering 6)
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding op de serie Historische feiten van de Zorgverzekeringswet en haar voorgangers Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de...
Zorgmaatregelen in het coalitieakkoord: zacht geformuleerde bekende opties, maar hard ingeboekt
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief Zorg en Innovatie. Besproken document: Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland', Coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA + Budgettaire tabel en bijlage bij coalitieakkoord 30 januari 2026, 79...
EHDS helpt VWS regie te nemen – maar gaat VWS snel genoeg?
Door Lies van Gennip. In deze nieuwsbrief worden regelmatig zorgen geuit over achterblijvende digitalisering in de zorg. Zo luidde collega Jan Christiaan Huijsman onlangs nog de noodklok dat toepassing van AI in de zorg mislukt. Structurele fragmentatie van het...
Mentale gezondheid van jongeren vraagt om collectieve verantwoordelijkheid
Door Aniek de Lange, Marieke Rombouts en Maartje van den Essenburg, allen werkzaam bij het Trimbos Instituut. De mentale gezondheid van jongeren staat al enkele jaren hoog op de maatschappelijke agenda. Regelmatig verschijnen nieuwe cijfers uit verschillende monitors,...
Als ik minister van Volksgezondheid zou zijn, zou ik kiezen voor een generatiegebonden verkoopverbod van tabak en nicotineproducten
Door Wanda de Kanter, longarts en voorzitter Rookpreventie Jeugd. Inleiding van de redactie Wat voor einddoel zou jij formuleren voor het rook-preventiebeleid van de nieuwe regering, als jij minister voor Volksgezondheid zou worden? Deze vraag legde de redactie voor...
Zorgmigranten als oplossing voor personeelstekorten
Door Henk Nies. Inleiding: personeelstekorten en maatregelen Personeelstekorten staan samen met betaalbaarheid al een hele poos op de nummers 1 en 2 van de knelpunten van de zorg. Of er nu wel of niet op de zorg bezuinigd wordt, die personeelstekorten blijven nog wel...
Goede Europese kankerzorg vraagt om specifieke pathologie diagnostiek
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Besproken publicatie: Manzano A, Svedman C, Hofmarcher T, Wilking N. Comparator Report on Cancer in Europe 2025 - Disease Burden, Costs and Access to Medicines and Molecular Diagnostics. IHE...
Eenduidige palliatieve zorg in Midden-Nederland: een te ambitieus plan
Door Guus Schrijvers, redacteur van de Nieuwsbrief Zorg en Innovatie Besproken document: Van een Kwestie van geluk naar een Staat van vertrouwen, Transformatieplan palliatieve zorg Midden-Nederland, 29 augustus 2025 Introductie van dit artikel Hieronder volgt een...
Mislukte pogingen tussen 1919 en 1940 om binnen het ziekenfondsbestel regionalisatie van de zorg in te voeren en een Ziekenfondsraad op te richten
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding op de gehele serie artikelen over de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de...
Europese gezondheidsorganisaties staan machteloos tegenover de wijnlobby
Door Wim van Dalen. Het afgelopen jaar is duidelijk geworden dat de politieke invloed van de wijnboeren bepaald niet moet worden onderschat. Bij berichten over de nationale en internationale politieke lobby van de alcoholindustrie denken we begrijpelijk vooral aan de...
Zet de Jeugdgezondheidszorg beter in om ongelijkheid en instroom in medische zorg en jeugdzorg te verminderen
Door Paul van der Velpen. Inleiding Vrijwel iedereen komt als kind en opvoeder in aanraking met de jeugdgezondheidszorg (JGZ), via bezoeken aan het consultatiebureau oftewel het Centrum voor Jeugd en Gezin. De JGZ vervult een cruciale preventieve rol bij het...
Zusters let op uw saeck: een kritische beschouwing van het onderzoeksrapport Werkversnellers in de zorg
Door Petrie Roodbol, em. hoogleraar verplegingswetenschappen UMCG. Het onderzoeksrapport in het kort Het onderzoeksrapport werkversnellers in de zorg (2025) van de IT-service verlener Ictivity, presenteert in infografic-achtige stijl de uitkomsten van een...
Gezondheid verbeteren met zingeving en niet met een pilletje
Door Hedwig Vos, hoogleraar huisartsgeneeskunde bij het LUMC. Inleiding van de redactie Eind 2024 werd Hedwig Vos hoogleraar huisartsgeneeskunde. Op vrijdag 21 november 2025 sprak zij haar oratie uit. Die heeft de titel Strijd voor gezondheid. Op verzoek van de...
Vapende pubers: van experimenteren naar verslaving
Door Daphne Raad, arts-onderzoeker Leyden Academy. Samengevat artikel: Raad DCJ, AM Koome, Y el Baser, FJ Borm, EA Croes, D Cohen en D van Bodegom, Frequent, dual and nighttime nicotine use among Dutch adolescents: findings from a school-based survey, European...
Lossen we het huisartsentekort wel op?
Door Dianne Jaspers, huisarts (n.p.) en chief medical officer van Digidok. Inleiding Als vervolg op mijn eerdere artikel in de Nieuwsbrief met de titel “Toekomstvisie 2035 huisartsenzorg, wat ontbreekt is aandacht voor personeelstekorten” stel ik de vraag of we...
Borging van de financiering van zorg voor morgen
Door Frans Schaepkens en Myrthe Ekelmans. Het Waarborgfonds voor de zorgsector (WfZ) streeft naar een zorgsector die over voldoende financiële middelen beschikt om nu èn in de toekomst goede zorg te verlenen. Dankzij de WfZ-borging kunnen zorginstellingen tegen...
Eerste poging tot regionalisering van de ziekenfondsverzekering vond zo’n 100 jaar geleden plaats
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de Zorgverzekeringswet. Veelal deden zij dat in aansluiting op teksten in hun verkiezingsprogramma’s...
Minderheidskabinet en robuust zorgbeleid: ja, dat kan
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief Zorg en Innovatie. De lijsttrekkers van D66, CDA en VVD kozen op 9 januari voor een minderheidskabinet. Dat was te verwachten: in de Tweede Kamer hebben zij de steun nodig van Ja21 en in de Eerste...
Overschat het CPB de groei van de zorguitgaven?
Door Marc Pomp, zelfstandig adviseur gezondheidseconomie. Dit artikel verscheen op 29 december 2025 op de website van Marc Pomp. Klik hier. Inleiding Hieronder staat mijn favoriete figuur over de zorguitgaven, met dank aan het Centraal Planbureau (CPB). Eerder...
De top is aan zet: niet leiden maar ondersteunen
Door Jaap van den Heuvel. “Meer respect, minder werkdruk en een fatsoenlijk loon” Deze tekst kwam ik tegen op een spandoek bij de ingang van een academisch ziekenhuis. Geen onredelijke eisen gelet op het toenemende tekort aan personeel en de daardoor hogere...
Wordt leefstijlgeneeskunde hèt woord van 2026? Bespreking van de update 2025 “wetenschappelijk bewijs voor leefstijlgeneeskunde”
Door Erik Buskens, hoogleraar Population Health Management UMCG, RUG. Je zou kunnen stellen dat leefstijl gerelateerde aandoeningen “An Inconvenient Truth” zijn, net als klimaatverandering. De mensheid wordt zeker bedreigd door klimaatverandering, maar ook door het...
Thuismonitoring in de praktijk, begin klein en houd het simpel
Door Sanne van Kempen-Buning, Paul Klarenbeek en Daphne Thijssen-Timmer, allen werkzaam bij het Spaarne Gasthuis. Aanleiding De zorgvraag zal de komende jaren blijven toenemen, terwijl de beschikbaarheid van zorgpersoneel naar verwachting gelijk zal blijven. Dit...
Zoönosen vereisen gerichte monitoring en continue alertheid in onderzoek, beleid en in het veld
Door Marion Koopmans, viroloog, wetenschappelijk directeur van het onderzoekscentrum pandemische paraatheid (PDPC) ErasmusMC/EUR/TU Delft. In een eerdere blog (17 Oktober, 2024) beschreef ik waarom het belangrijk blijft om aandacht te houden voor mogelijke...
Mentale veerkracht van de samenleving verbeteren: hoe financier je vertragen?
Door Sonja Visser, directeur en mede-oprichter in 2021 van de Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel (NVZH). Samengevat rapport Enden T van den, AJ Kruiter, S. Visser en W. Boevink, De waarde en inbedding van de zelfregie- en herstelbeweging, uitgegeven door...
Een wettelijke ziektekostenverzekering voor dienstbodes in 1909 werkte door tot 2006
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Voorwoord van de redactie Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de Zorgverzekeringswet. Veelal deden zij dat in aansluiting op teksten in...
Bezuinigen in de zorg zonder analyse werkt averechts
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren. Inleiding In dit editorial proberen wij beknopt aan te geven wat de inzet is van de formerende partijen (bezuinigingsopdracht), welke knelpunten er in de zorg spelen en hoe het een en het ander met elkaar vermengd...
Pakketonderhoud in nationaal en internationaal perspectief
Door Michiel Slag, managing consultant bij SiRM. Inleiding: De kaasschaaf bij de grote investeringsvragen Een hogere NAVO-norm, het rapport-Wennink, de stikstofopgave, de klimaattransitie – Nederland staat voor forse (structurele) uitgaven. In die context is het...
Tien jaar Jeugdwet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning het Utrechtse verhaal
Door Ellen van der Vorst, Strategisch beleidsadviseur sociaal domein bij de gemeente Utrecht. Inleiding In 2015 kregen gemeenten een forse uitbreiding van hun taken met de decentralisaties en invoering van de nieuwe Jeugdwet en Wmo. Een taak waar...
“Creëer rust, ruimte en vertrouwen bij zorgprofessionals én nieuwe kaders om zorg te ondersteunen”
Redacteuren Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de Nieuwsbrief Zorg en Innovatie interviewen KNMG-voorzitter Jurriaan Penders. RM/GS: Tijdens het Grote Zorgdebatop 21 oktober in het Beatrixtheater kwamen algemene knelpunten in de zorg aan de orde. Het...
Uitkomstgerichte bekostiging in de praktijk: lessen uit de integrale geboortezorg
Door Maud van den Berg, Hilco van Elten, Julia Spaan, Monique Klerkx, Linda Nijenhuis, Arie Franx en Kees Ahaus. Inleiding Het gebruik van uitkomsten in de zorg biedt grote kansen om de kwaliteit van zorg te verbeteren en de zorg te leveren die daadwerkelijk waarde...
Venuskankers onder gelukkig Nederlands gesternte
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Besproken artikel: Allemani C et al, Global variation in patterns of care and time to initial treatment for breast, cervical, and ovarian cancer from 2015 to 2018 (VENUSCANCER): a secondary...
Telemonitoring: kiezen tussen centraal en decentraal
Door Nienke Elferink, Marleen de Mul, Anne Marie Weggelaar en Manon Roest. Samengevat artikel: Elferink N, MJ Roest, AM Weggelaar, M de Mul, Organizing Telemonitoring—Decision-Making Between Centralized and Distributed Models in the Netherlands, Using the...
Artsen en de ontwikkeling van landelijk ziekenfondsbeleid 1890-1941
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding van de redactie Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de Zorgverzekeringswet. Veelal deden zij dat in aansluiting op teksten in...
Bewijs voor preventie, het fundament is gelegd, maar is dat wel zo?
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Al decennia woedt er een debat rond de vraag in hoeverre preventie meetbaar kan zijn. Verschillende invalshoeken, methoden alsook verschillende bezwaren of tekortkomingen spelen in dat debat een...
Gebrek aan richting en gebrek aan regie kunnen leiden tot gebrekkig resultaat IZA-transformatieplannen
Door Joba van den Berg-Jansen. In september 2022 kwam het Integraal Zorgakkoord (IZA) tot stand. Het bevatte een degelijke analyse van de problemen in de zorg en gaf aan welke wijzigingen/doelen nodig zijn om de zorg beschikbaar, bereikbaar & betaalbaar te...
Hybride valpreventie verbetert proceskwaliteit bij valrisico bij 65-plussers, aldus recent proefschrift
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken publicatie: Sara Groos, Developing digital health interventions for falls prevention: An innovative User-Centered Design approach PhD Thesis, University of Amsterdam, October 2025. Inleiding van de redactie Dit proefschrift...
Is de Hospicezorg een porseleinkast en Gupta de olifant?
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Dit artikel gaat over het in opdracht van het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) door Gupta Strategists (Gupta) binnen het kader van het Nationaal Programma Palliatieve Zorg...
“Fragmented by design”: waarom ook AI vastloopt in de Nederlandse zorg
Door Jan Christiaan Huijsman, strategisch adviseur bij Achmea Zilveren Kruis. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel De overheid zet in op kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg, maar het is twijfelachtig of de huidige aanpak voldoende is om een dreigend...
Doorbraak in berekening kosten ketenzorg in Australië en Nederland
Door Guus Schrijvers, redacteur en gezondheidseconoom. Besproken publicaties: Leusder M, Accounting for the Start of Life : Shifting practices, costs, and value in an IVF clinic, PhD thesis, Erasmus University Rotterdam, 14 November 2025 Leusder, M; Relijveld,...
Beter-Latenzorg met succes geschrapt door wijkverpleegkundigen: welke andere professionele groepen volgen dit goede voorbeeld?
Door Benjamin Wendt, wijkverpleegkundige. Samengevatte publicaties: Wendt, B. (2025). De-implementing low-value home-based nursing care, PhD Thesis, Radboud University, September 2025 Wendt, B., Oostra, D. L., Teerenstra, S., Nieuwboer, M. S., Vermeulen, H., Van...
De eerste pogingen tot ziekenfondswetgeving 1900-1912: Politiek en artsen werkten samen
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding van de redactie In de vorige aflevering schetste Companje het ontstaan van de ziekenfondsen in de negentiende eeuw. Aan het einde van die eeuw bestonden er zo’n 600 ziekenfondsen. Hieronder behandelt hij de...
Mantelzorg vergoeden: een economische noodzaak
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Inleiding Kwekkeboom (2023) schreef eerder in deze Nieuwsbrief een uitgebreid artikel over stand van zaken, verwachtingen, ontwikkelingen en adviezen over mantelzorg. Inmiddels zijn we twee jaar...
Geestelijke gezondheidszorg ernstig uit balans
IBO-rapport luidt de noodklok over de ggz Door Pieter Vos. Interdepartementaal beleidsonderzoek naar de mentale gezondheid en naar de ggz In september van dit jaar verscheen het rapport ‘Uit balans’, resultaat van een ‘IBO mentale gezondheid en ggz’....
Rimpelingen in het wateroppervlak, de dynamiek rond concentratie en spreiding in de Medisch Specialistische Zorg
Door Wim van Harten. Inleiding Begin dit jaar zijn de normen voor concentratie van een eerste tranche van oncologische behandelingen vastgesteld. Het is op zich mooi dat de sector - medische specialisten, ziekenhuizen, verzekeraars en patiënten - tot overeenstemming...
Steun patiënten/cliënten in behandelaarskeuze. Doe dat voordat de behandeling start en als de situatie verandert
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Dit artikel gaat over de wensen, die mensen hebben als ze medisch-specialistische zorg nodig hebben en over de wenselijkheid om meer naar deze wensen te luisteren. Hierbij redeneer ik zowel...
Contextual Inquiry verdient meer aandacht in de praktijk van eHealth
Door Lisette van Gemert-Pijnen, hoogleraar persuasive health technology, University of Twente. In dit artikel ga ik in op het belang van contextual inquiry voor implementatie van eHealth. Het doel van dit artikel is om de aanpak van contextual inquiry nader toe...
Kanker in Nederland: de ongelijkheid achter de cijfers
Door Mieke Aarts, Marieke Louwman, Meggie Drissen en Vera Atema, allen werkzaam bij IKNL. Mensen met een lager inkomen leven gemiddeld acht jaar korter en ervaren 21 jaar eerder een minder goede gezondheid dan mensen met een hoger inkomen (CBS). Daarnaast hebben zij...
VGZ heeft oog voor andere vormen van bekostiging van apothekers, recensie van een pilot
Door Tessa de Vos, apotheker. Inleiding In juli 2025 verscheen het rapport Gerichte evaluatie: meerwaarde kost meer tijd. Hierin worden de resultaten gedeeld rondom een pilot vanuit Zorgmakelaar Farmaceutische Contractering (ZFC) en zorgverzekeraar VGZ. De pilot werd...
In de periode 1840 – 1902 kwamen 600 ziekenfondsen van de grond en was hun aansturing onderwerp van veel discussie
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Introductie door de redactie: Bij de start van een serie artikelen over de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet en zijn voorgangers Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en...
Concernvorming: een vloek èn een zegen voor de zorg
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief. Inleiding Is concernvorming van zorgaanbieders de volgende fase van regionale netwerken in de zorg? Hebben streekziekenhuizen als onderdeel van een concern een grotere kans van overleving dan als...
Onderzoekscommissies in zorg, welzijn en onderwijs oordelen te makkelijk over moeilijke omstandigheden
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken dissertatie: L.K. Geluk, Moeilijke omstandigheden, makkelijke oordelen? Bouwstenen voor een beoordelingsmodel van onderzoekscommissies, diss. Erasmus Universiteit Rotterdam, 2025, 614 pp. Inleiding Leonard Geluk is algemeen...
Die staatscommissie over de zorg aan ouderen is absoluut nodig
Guus Schrijvers interviewt de zojuist gepromoveerde VNG-directeur Leonard Geluk. GS: “Gefeliciteerd met je proefschrift over onderzoekscommissies bij zeven voorvallen van maatschappelijke organisaties die aandacht trokken van massamedia. Drie daarvan betroffen de...
Mooi Leven in Warmenhuizen, van experiment naar beweging
Door Wietse de Vries, Programmadirecteur Transitie bij Samen. In Warmenhuizen is het leven mooi. Het Noord-Hollandse dorp ligt rustig tussen de weilanden, de ruim zesduizend inwoners groeten elkaar (meestal) en er is een bloeiend verenigingsleven. Een goede plek om er...
Weet u wat u wilt? Informatiebijeenkomsten over zorg rond het levenseinde voor ouderen
Door Tessa Bergman, onderzoeker bij Amsterdam UMC. Besproken studie: ‘Two-thirds of older people is interested in information meetings on end-of life care to stimulate advance care planning: a national survey’ door Tessa Bergman, Annicka van der Plas, Bregje...
“Het CIZ is in twintig jaar professioneel geworden en bewerkstelligt onafhankelijkheid en rechtsgelijkheid”
Redacteuren Robert Mouton en Guus Schrijvers interviewen de arts Marcel de Krosse, ter gelegenheid van zijn pensionering als strategisch bestuursadviseur sinds de oprichting van het CIZ. De Krosse neemt afscheid met een persoonlijk interview over het CIZ en de context...
De valkuil van de focus op het ongezonde
Door Robert Mouton. Afperking van ongezondheid Min of meer vanzelfsprekend is de gedachte dat ziekte bestreden moet worden opdat gezondheid optreedt. De tegenhanger van ziekte wordt daarom als gezondheid gezien 1. Maar het omgekeerde is minder juist: de tegenhanger...
De kwaadaardige keelziekte of angina diphterina
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding “Eene der meest gevreesde pandemische ziekten, die vooral in den laatsten tijd door haar veelvuldig te voorschijn treden de algemene aandacht tot zich getrokken heeft, is de ‘diphteritis’, een specifiek...
Volksgezondheidsbeleid en ruimtelijke ordening gaan prima samen in de gemeente Utrecht
Paul van de Velpen en Guus Schrijvers interviewen directeur Volksgezondheid Eva van Velzen en wethouder Eelco Eerenberg, beide werkzaam voor de stad Utrecht. Besproken document: H Kruize H, J Hin en B Staatsen, Kwetsbaarheid en kansen in de stapeling van...
Samen Beslissen bij een complexe zorgvraag: ja, dat kan best, maar…
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken dissertatie: E.A.Gans, Shared decision-making and interdisciplinary collaboration in the context of complex health needs in the hospital. Rijksuniversiteit Groningen, juni 2025. Inleiding Hieronder volgt een bespreking van...
Slaap kan sleutel zijn tot betere gezondheid bij psychische aandoeningen
Door Natascha den Bleijker, neuropsycholoog en promovendus Leefstijl in de Psychiatrie bij het UMC Utrecht. Besproken artikel: den Bleijker, N. M., van Schothorst, M. M., Blanken, T. F., Hendriksen, I. J., Cahn, W., & Deenik, J. (2025). A network approach to...
Juridisch kader voor preventieve uitgaven door zorgverzekeraars buiten het basispakket
Door Robert Mouton *. Inleiding De vraag of en onder welke voorwaarden zorgverzekeraars zelfstandig middelen mogen aanwenden voor preventiemaatregelen die niet door het Zorginstituut Nederland (ZIN) of de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zijn...
Het is essentieel dat leden van zorgnetwerken langdurig gemotiveerd en actief betrokken blijven: hoe doe je dat?
Door Manon Roest, Doris van der Smissen, Remco Mannak, Leon Oerlemans en Anne Marie Weggelaar-Jansen, allen onderzoekers bij Tilburg University. Samengevatte publicatie: Roest M, van der Smissen D, Mannak R, Oerlemans L, Weggelaar-Jansen AM (2025) A dynamic model to...
Continue monitoring van vitale functies op verpleegafdelingen: ervaringen van verpleegkundigen
Door Berte van Zeist – de Jonge en Paul Rood. Samengevatte publicatie: Zeist-de Jonge B van, J de Man-van Ginkel, M Olvers, K van den Berge, L Kooij en PJT Rood, Nurses’ experiences with inhospital continuous monitoring of vital signs in general wards: A...
Enkele aanbevelingen ter verbetering van de beoordeling van nieuwe medicijnen door het CBG
Door Guus Schrijvers, redacteur. Samengevatte dissertatie: Hoek J, What is a good decision in medicine regulation? Unravelling the regulatory thought process, PhD thesis, University of Groningen, 2025 Introductie van de redactie Dit artikel is gebaseerd op de...
Worden wij onze hond?
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding: sectie op dieren en beeldvorming op het menselijk lichaam Tot het midden van de zestiende eeuw beheerste de manier waarop naar dieren werd gekeken en over dieren werd gedacht voor een groot deel de...
