Guus Schrijvers interviewt Yvonne Turenhout, gedeputeerde in Drenthe.

Yvonne Turenhout heeft in Drenthe onder andere de portefeuilles Zorg en Welzijn, Ruimtelijke Ordening en Wonen. In onderstaand interview staat tussen aanhalingstekens de tekst van Turenhout. Voor de cursief getypte tekst is de redactie verantwoordelijk.

Inleiding van de redactie

Na de Tweede Wereldoorlog had het provinciebestuur een cruciale rol in de planning van ziekenhuizen en andere zorgvoorzieningen. Dit was essentieel voor de herstel van de gezondheidszorg in naoorlogs Nederland. Van 25 maart 1971 tot 1 januari 2006 had de provincie deze rol op basis van de Wet Ziekenhuisvoorzieningen. In 2006, bij de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006, verving marktwerking de provinciale lange-termijnplanning.

De laatste jaren staan ten eerste samenwerking, concentratie en spreiding van zorgaanbod aan patiënten en cliënten weer hoog op de agenda bij beleidsmakers. Ten tweede komt vanuit die kring de vraag naar voren hoe daarbij draagvlak is te verwerven bij de bevolking. Beide punten zijn te realiseren door de provinciebesturen weer invloed te geven op de zorgplanning, aldus diverse auteurs en redactie van de Nieuwsbrief. In 2016 ging het om de casus “dreigend faillissement van Zeeuwse ziekenhuizen” (Schrijvers, 2016) en in 2024 om invloed van burgers bij het maken van zorgplannen in het kader van het Integraal Zorg Akkoord (Verkaar E & E de Vrij, 2024). In 2025 kwam de Omgevingswet aan de orde als deel van de oplossing van zeven knelpunten in de zorg (Schrijvers G & R. Mouton, 2025). Steeds gaat het in eerdere publicaties om het realiseren van draagvlak onder de bevolking en om doorzettingsmacht als zorgaanbieders en zorgverzekeraars er samen niet uitkomen. Bij provinciale planning denken oudere lezers wellicht aan de terugkeer van Provinciale Raden voor de Volksgezondheid en het College voor Ziekenhuisbouw. Geen van de drie genoemde publicaties pleiten daarvoor.

De provincie Drenthe bereidt deze maanden een Omgevingsvisie 2050 voor haar gebied voor, die gebaseerd is op de Omgevingswet. Daarop kunnen burgers en hun organisaties invloed uitoefenen. Ouderenorganisaties en verenigingen van mensen met beperkingen hebben dat al gedaan (Denktank 60+, 2025). Na de zomer vindt vaststelling plaats in de Provinciale Staten. Gedeputeerde Yvonne Turenhout trekt de voorbereiding. Redacteur Guus Schrijvers interviewde haar daarover.

Hoe heeft GS de omgevingsvisie 2050 tot nu toe voorbereid en welk traject is nog te gaan? 

“De Omgevingsvisie 2050 is in Drenthe ontwikkeld in nauwe samenspraak met inwoners, jongeren, gemeenten, waterschappen, vakprofessionals en maatschappelijke organisaties. Daarbij sloten we aan op bestaande trajecten, zoals het Burgerberaad Wonen, onderzoeken van het Drents Panel, lopende gebiedsprocessen en bestaand beleid. Zo konden we beschikbare kennis benutten. Daarnaast hebben we extra participatie georganiseerd. We gingen in gesprek met gemeenten, waterschappen, vakprofessionals, maatschappelijke organisaties en jongeren, via onder meer themabijeenkomsten, straatinterviews, werksessies en een inwonerspeiling. Honderden mensen hebben zo actief meegedacht over de bouwstenen van de visie. Het proces kende duidelijke stappen. We begonnen met een Startnotitie met de hoofdlijnen en aanpak, gevolgd door de Contournota met richtinggevende keuzes. Deze vormden de basis voor de Concept-Omgevingsvisie. De inzichten uit de gesprekken die bij elke mijlpaal zijn gevoerd, zijn verwerkt in de Ontwerp‑Omgevingsvisie. Gedeputeerde Staten hebben de Ontwerp‑Omgevingsvisie op 8 april vrijgegeven voor terinzagelegging. Iedereen kan gedurende zes weken een zienswijze indienen. Na verwerking daarvan in een Nota van Antwoord stellen we de definitieve Omgevingsvisie op, met als doel vaststelling na de zomer van 2026.” 

Wat staat er in deze omgevingsvisie over woon- en zorgvoorzieningen voor doelgroepen zoals ouderen, ggz-cliënten en personen met een handicap?   

“In de Ontwerp‑Omgevingsvisie benadrukken we dat we, in lijn met de bestaande woningbouwafspraken, samen met het Rijk willen zorgen voor het sneller realiseren van meer woningen. Daarbij kijken we goed naar ieders rol en verantwoordelijkheid. In Drenthe richten we ons bovendien extra op het vernieuwen en verbeteren van bestaande woongebieden, de zogenoemde ‘arrangementen van Drenthe’. 

Wonen staat niet op zichzelf. De bouw van nieuwe woningen hangt altijd samen met andere ontwikkelingen, zoals werkgelegenheid, voorzieningen, bereikbaarheid, energie, recreatie en groen. Daarom sturen we op de concentratie van wonen en werken in steden en dorpen die goed bereikbaar zijn, waar voorzieningen aanwezig zijn en die, door gezonde groei, ook toekomstperspectief hebben. Daarnaast sluiten we aan bij de behoefte van inwoners en zorgen we dat er voldoende betaalbare en duurzame woningen komen. Voor de juiste doelgroep op de juiste plek. Samen met de Drentse gemeenten werken we deze uitgangspunten verder uit in het Provinciaal Volkshuisvestingsprogramma. Daarin leggen we de verbinding met zorg en ondersteuning nog nadrukkelijker vast, bijvoorbeeld voor ouderenhuisvesting, woon‑zorgconcepten en passende woningen voor mensen met een beperking.” 

Welke reacties heeft GS ontvangen uit het maatschappelijk veld van de drie genoemde doelgroepen?

“Op het concept van de Omgevingsvisie hebben we onder andere een reactie ontvangen van Platform Pouwer, dat de belangen van ouderen en mensen met een beperking vertegenwoordigt. Het Platform vroeg aandacht voor een aantal thema’s, zoals het ontwikkelen van een toetskader voor een leefbare samenleving, de doorstroomketen in de ouderenhuisvesting, duidelijkheid over nieuwbouwlocaties en de samenhang tussen wonen‑zorg‑mobiliteit. Deze punten hebben we, waar mogelijk, verwerkt in de Ontwerp‑Omgevingsvisie. 

De Ontwerp‑Omgevingsvisie ligt nu ter inzage. In deze fase kunnen inwoners, belangenorganisaties, zorgpartijen en andere betrokkenen opnieuw hun reactie geven. We verwachten dat ook ouderenorganisaties, belangenbehartigers voor mensen met een beperking en GGZ‑partijen van deze mogelijkheid gebruik zullen maken. Alle zienswijzen worden zorgvuldig beoordeeld en verwerkt in een Nota van Antwoord. De opbrengsten daarvan nemen we mee in de definitieve Omgevingsvisie die later in 2026 wordt vastgesteld. “

Hoe groot schat je de invloed van de eenmaal vastgestelde Omgevingsvisie op de spreiding van voorzieningen voor de genoemde doelgroepen? 

“De Omgevingsvisie biedt een wenkend en richtinggevend strategisch perspectief voor de langere termijn. De echte uitwerking vindt plaats in programma’s, zoals het Provinciaal Volkshuisvestingsprogramma, en in de gesprekken die wij voeren met gemeenten, zorgaanbieders en belangenorganisaties. De provincie stuurt daarbij niet op individuele locaties of specifieke voorzieningen. Onze rol ligt vooral in het bieden van kaders, het samenbrengen van partijen en het stimuleren van regionale afstemming. Vanuit die positie kunnen we helpen om wonen, zorg en ondersteuning beter in samenhang te ontwikkelen, zonder dat we bepalen waar voorzieningen precies moeten komen. Zo draagt de Omgevingsvisie bij aan gezamenlijke keuzes in de regio.” 

Welke tips heb je voor collega-bestuurders en medewerkers van provincies die ook via de Omgevingswet invloed willen geven aan wensen uit de bevolking over spreiding van hun voorzieningen? 

“Onze ervaring in Drenthe is dat de Omgevingsvisie vooral effectief is als strategisch kader, en niet als instrument om specifieke locaties of voorzieningen vast te leggen. De kracht van de visie zit in het geven van richting: wat verstaan we onder een leefbare provincie, welke voorzieningen moeten goed bereikbaar zijn en hoe zorgen we voor voldoende sociale samenhang, nabijheid van zorg en passende woningen voor verschillende doelgroepen? 

Onze belangrijkste tip is om participatie echt serieus te nemen. Zorg dat inwoners, belangenorganisaties en professionals in elke fase kunnen meepraten, zowel informeel, via gesprekken, bijeenkomsten of panels, als formeel via zienswijzen. Die brede inbreng leidt tot betere en breder gedragen keuzes, en versterkt bovendien het gesprek met gemeenten en partners die de opgaven lokaal verder vormgeven.” 

Over de geïnterviewde Yvonne Turenhout

Gedeputeerde Yvonne Turenhout is namens de PvdA lid van het college van gedeputeerde staten van de provincie Drenthe. Zij is verantwoordelijk voor onder meer de portefeuilles Zorg en Welzijn, Ruimtelijke ordening en Omgevingsvisie, Wonen en Vitaal Platteland.

Zoektermen voor internet

Guus Schrijvers, beleidsontwikkeling, Omgevingsvisie Drenthe 2050, Yvonne Turenhout zorg wonen, Omgevingswet zorgplanning, provinciaal volkshuisvestingsprogramma Drenthe, ouderenhuisvesting Drenthe, Platform Pouwer Drenthe, participatie omgevingswet, zorg en ruimtelijke ordening, woon-zorgconcepten provincie, leefbare samenleving Drenthe