Door Lian Siebelt, keten- en netwerkregisseur in de geboortezorg.  

Een onderzoeksgroep uit Londen en Boston publiceerde  in 2021 een model met de naam Teambirth om de communicatie en gezamenlijke besluitvorming tijdens een ziekenhuisbevalling te verbeteren. Lian Siebelt bespreekt hieronder dit model: Moeten Nederlandse verloskamers dit model voor shared decision making van twee vooraanstaande instituten gaan implementeren?  

Het model Teambirth 

Met behulp van de Double Diamond methode ontwierpen de onderzoekers een traject voor communicatie tijdens een ziekenhuisbevalling tussen ouders, verpleegkundige en arts. Zij introduceren het begrip huddle. Dat is een kort moment voor teamoverleg (inclusief ouders) dat vooraf wordt aangekondigd op een planbord. Op dit bord staan vermeld: de namen van de ouders en de teamleden; de voorkeuren van de ouders, het plan van de professionals en ouders en het tijdstip van de eerstkomende huddle.  De afbeelding hieronder toont een voorbeeld van zo’n planbord. Tot zover de kern van dit eenvoudige communicatiemodel. 

Beoordeling van het model 

Iedere zwangere vrouw heeft een bepaalde verwachting van haar op handen zijnde bevalling. Zorgverleners hebben in Nederland steeds meer oog voor de beleving van de bevalling door de barende en partner. Het doorlopen opleidingstraject van professionals maakt daarbij een wezenlijk verschil: heb je geleerd om een vrouw te begeleiden door vele uren barende vrouwen en verloskundig zorgverleners te observeren? Of heb je vooral de anatomische truc geleerd van het begeleiden van de baring en daarmee het baringsmechanisme? Dat dit onderscheid meespeelt in de uitvoering van de begeleiding is echter helemaal niks Nederlands en we kunnen dus prima leren van andere landen in het verbeteren van cliëntervaringen. 

Bijna hetzelfde maar net even anders 

In de Verenigde Staten is de Teambirth-methode ontwikkeld waarbij samenwerking en communicatie centraal staan. Interessant hieraan is dat het niet heel veel anders is dan hoe in Nederland al op de verloskamers wordt gewerkt. Het kleine beetje verschil maakt mogelijk wel een groot verschil in de ervaring. De methode hanteert twee principes: teamwork en eenvoud. Wie zich erin verdiept merkt dat het daadwerkelijk heel eenvoudig is: helder taalgebruik, duidelijke verwachtingen schetsen en per stap gezamenlijk een besluit nemen. Op papier begeleiden we allemaal op die manier een vrouw tijdens de bevalling. Maar in de praktijk wordt dat dan toch niet altijd zo ervaren.  

Wat is hier de truc waardoor de ervaringen verbeteren: gebruik een planbord -net even een uitgebreidere versie van wat de meeste verloskamers hebben- en een  huddle. Huddle, wat een briljant woord!  Huddles zijn korte overlegmomentjes als geboorteteam. Centraal in het team staat natuurlijk de vrouw, en samen met ieder van het team: partner, verloskundig zorgverlener en verpleegkundige of kraamverzorgende worden regelmatig de koppen bijeengestoken om te evalueren en vervolg te bepalen.  

Dat doen we altijd al toch?  

Ik hoor het mijn collega’s denken. Waar zit het verschil: Ten eerste bij de uitstraling dat je samen een team vormt dat met elkaar een teamprestatie levert. Dit draagt bij aan een basis van vertrouwen en veiligheid. Ten tweede dat dit continu visueel gemaakt wordt via het planbord. Naast namen staan daar specifieke voorkeuren en wat voor de vrouw belangrijk is. Dat maakt dat ze zich gezien en gehoord voelt, maar ook dat het team deze kernwensen van de vrouw mee blijft nemen gaandeweg de baring. Een derde aspect zit in verwachtingsmanagement. Het planbord geeft in een oogopslag de drie cruciale elementen van iedere baring weer:  

1. conditie en beleving van de moeder  

2. conditie van de baby 

3. beloop van de baring 

Dit schept helderheid over waar de vrouw en het team verantwoordelijkheid voor dragen. Het onderscheid inzichtelijk maken met tegelijk ook het samenspel van deze driehoek maakt gezamenlijke besluitvorming makkelijker. Opschrijven wanneer of in welke omstandigheid de volgende huddle zal zijn draagt bij aan dat verwachtingsmanagement. Dit wordt gezamenlijk bepaald op basis van de actuele toestand van de driehoek samen met de kernwensen van de vrouw. In tegenstelling tot het met regelmaat toegepaste beleid op verloskamers van iedere twee uur een inwendig onderzoek, waarbij primair de focus ligt op het beloop van de baring.  

Simpel maar doeltreffend?  

In de VS waren de uitkomsten van het onderzoek zeer positief. Daar moeten grotere onderzoeksgroepen nog wel meer bewijslast genereren. Waarschijnlijk is ook onderzoek in de Nederlandse bevalsetting nog nodig voor we hier overgaan tot implementatie.  

Met mijn gezonde verstand lijkt het mij niet meer dan logisch dan dat dit in een verloskamersetting zeker een verschil maakt, ongeacht of dit een eerste, tweede of derdelijns setting betreft. Mits er niet enkel gedacht wordt: zo, we hebben we een nieuw bord en nu voldoen we aan de behoefte van de patiënt. Zulk teamwork, toepassen van begrijpelijke communicatie en sensitief-flexibel werken zullen bij menig zorgverlener toch training vereisen. Want ongeacht de methode: adequate begeleiding door partner, verloskundig zorgverlener en verpleegkundige of kraamverzorgende maakt het absoluut een Teambirth. Maar uiteindelijk is het toch de vrouw die haar kind ter wereld brengt. En dan zijn we weer terug bij de kern: begeleid je de bevalling of begeleid je de vrouw?  

Zoektermen op internet:

Teambirth, huddle, verloskundige zorg, ziekenhuisbevalling, overleg