Door Karel-Peter Companje, medisch historicus.
Hartfalen en wetgeving voor onderzoek
In de jaren 1940-1950 overleed in de VS één op de twee mensen aan hartfalen. Het overlijden van president Roosevelt op 12 april 1945 stimuleerde het politiek en medisch debat om door wetgeving onderzoek te bevorderen.
Op 11 oktober 1948 startte het eerste grootschalig onderzoek in het stadje Framingham in de buurt van Boston: the Framingham Heart Study. 5209 inwoners, voornamelijk blanke vrouwen en mannen, deden mee aan fysieke onderzoeken, laboratoriumtesten en vragenlijsten en kwamen om de twee jaar terug voor vervolgonderzoek. Tweederde van de bevolking van het stadje bleef bij het onderzoek betrokken. Inmiddels doen al drie generaties mee aan de FHS, een gezamenlijk project van de Boston University en de National Heart, Lung and Blood Institute.
De eerste resultaten
De resultaten van de FHS werden in 1961 gepubliceerd. De studie, vaak aangehaald als het prototype van een prospectieve cohortstudie, maakte risicofactoren zichtbaar voor het krijgen van een hartinfarct. Mannen bleken een groter risico te hebben dan vrouwen. Het risico nam toe met leeftijd, de hoogte van de bloeddruk en het cholestorolgehalte in het bloed. De studie maakte duidelijk dat het zinvol kon zijn om ook personen te behandelen met verhoogde cholestorolwaarden of verhoogde bloeddruk, die geen symptomen van ziekte ondervonden. Uit vervolgstudies bleek inderdaad dat het preventief voorschrijven van bloeddruk- en cholestorolverlagers bij mensen met een hoge bloeddruk de kans op het krijgen van hartaanvallen en beroerten verminderde.
FHS en de gevolgen voor vroegdiagnostiek en preventie
Het FHS had grote gevolgen voor vroegdiagnostiek en farmacotherapeutische preventie.
Vanaf de jaren zestig kregen artsen in opleiding de boodschap mee dat het in het voordeel van patiënten was om ziekten zo snel mogelijk op te sporen. Tot dan toe kregen kregen patiënten pas medicijnen als ze klachten hadden. Mensen zonder klachten werden in het algemeen niet lastiggevallen met een medisch onderzoek. Dit veranderde definitief door de baanbrekende uitkomsten van het Framingham Heart Study.
In Nederland werd met de integrale bekostiging door minister Ab Klink in januari 2010 cardiovasculair risicomanagement op grote schaal mogelijk, vijftig jaar na de eerste wetenschappelijke publicatie over het nut ervan.
Zoektermen voor internet
Karel Peter Companje, historisch feitje, cardiovasculair onderzoek, framingham heart study, vroegdiagnostiek, hartinfarct
