Guus Schrijvers interviewt Dianne Jaspers*
Inleiding van de redactie
In navolging op het eerder verschenen artikel in januari 2024 in deze nieuwsbrief over digitale consultvoering op de huisartsenpost zijn er twee interviews daarover als update van die publicatie. In het eerste vraagt de redactie naar de ervaringen van digi-huisarts Vivienne Wesseling. Zij werkt voor de huisartenpost Eemland, gevestigd te Amersfoort. Dit interview is in de vorige editie gepubliceerd. Het tweede interview is met Dianne Jaspers die haar ervaringen deelt met beleidsvorming over de digitale consultvoering op huisartsenposten. Dat tweede interview volgt hieronder.
Wat is veranderd aan de digitale consult voering sinds je laatste artikel van twee jaar geleden?
DJ: ”In de afgelopen twee jaar is een lichte stijging zichtbaar in het aantal HAP-patiënten dat hun zorgvraag digitaal via Spreekuur.nl instuurt. Het huidige percentage digitale consulten varieert per huisartsenpost tussen de 12 en 20% van het totale aantal zorgvragen. In de weekenden kunnen deze percentages oplopen tot 25%. Dit betekent een toename van ongeveer 5% ten opzichte van twee jaar geleden.” De afgelopen maanden is er een forse stijging in patiënten aantallen als gevolg van het aanpassen van het beveiligingsniveau van DigiD voor het inloggen. Daardoor is het inloggen voor patiënten veel makkelijker geworden, het verplichte niveau van veiligheid voor medische apps is uitgesteld tot 2028. Daardoor krijgen de patiënten meer tijd om hun DigiD op het juiste beveiligingsniveau te krijgen. Dit fenomeen was voor ons belangrijk om te begrijpen waarom de aantallen maar zo langzaam stegen. De laatste maanden gaat het percentage richting de 25-30%. Iedere HAP die met VIPLive Spoed EPD werkt kan deze digitale consultvoering implementeren. Omdat zorgverzekeraars op de uitslag van het onderzoek van Digizo.nu hebben gewacht, zijn er geen nieuwe posten aangesloten in 2025. In 2026 gaan er wel nieuwe HAP’s starten. In 2025 is bovendien één huisartsenpost gestopt met Spreekuur.nl, mede doordat daar onvoldoende positieve effecten werden ervaren vanwege een lage instroom van digitale consulten waarbij we nu achteraf mogelijk beter begrijpen wat de reden zou kunnen zijn geweest; de DigiD inlog.”
Bij implementatie van een innovatie is meestal sprake van een trage verspreiding in het begin. Bij een opslagpunt volgt een snelle groei totdat de markt is verzadigd. Zie afbeelding. Waar staat de digitale consultvoering in 2026 op de curve van Rogers?
DJ: “Of hiermee het kantelpunt van Rogers is bereikt, is lastig vast te stellen. Hoewel het gebruik van digitale consultvoering stijgt zonder een toename van de totale zorgvraag, is de groei nog niet significant genoeg om te spreken van een duidelijke omslag. Pas de laatste maanden lijkt de omslag ingezet te zijn door het aanpassen van het DigiD inlog en zien we een sterkere groei in percentages waardoor we waarschijnlijk in het take-off moment zitten.”
Waren er in de afgelopen twee jaar positieve ontwikkelingen op beleidsniveau?
DJ: “Op beleidsniveau zijn er positieve ontwikkelingen geweest, er zijn landelijke campagnes gestart (Patiëntenfederatie Nederland | Publiekscampagne ‘Zorg digitaal, fijn…) om digitale zorg onder de aandacht te brengen. Daarnaast hebben zorgverzekeraars inmiddels kaders opgesteld waarbinnen digitale zorg gecontracteerd kan worden. Mede hierdoor start in oktober 2026 een huisartsenpost met digitale consultvoering en ook een regio met 4 huisartsenposten die de digitale consultvoering samen op gaat pakken.”
Zijn er nieuwe onderzoeken gepubliceerd of gestart?
DJ: “Er is de afgelopen jaren meer onderzoek gedaan naar digitale triage en consultvoering. Binnen de zorg echter zijn deze maar beperkt van wetenschappelijke aard. In 2024 werd het onderzoek van Digizo.nu afgerond en gepubliceerd. Daarin staan opgesomd tal van digitale professionele processen die effectief op te schalen zijn (Digitale triage- en consultvoorbereiding – Digizo.nu, 2026). Om digitale triage en consultvoering meer wetenschappelijk te onderzoeken naar effect en toepassingen is Nivel gestart in april 2026 met een tweejarig onderzoek naar digitale triage en consultvoering binnen de huisartsenspoedzorg, waaraan onder andere Spreekuur.nl, MINDD en Klinik deelnemen. (Start onderzoek naar digitale triage op de huisartsenspoedpost | Nivel, 2026).”
Wat zijn jullie eigen ervaringen binnen Digidok met digitale consultvoering op de huisartsenposten?
DJ: ”De ervaringen van de afgelopen jaren leerden ons dat het effect van digitale consultvoering aanzienlijk groter is dan dat van uitsluitend digitale triage. De digitale zelftriage haalt al een deel van het werk weg voor een zorgverlener en zorgt ervoor dat de triage tijd verkort wordt. De patiënten met een U5-urgentie krijgen een zelfzorg advies wat ze kunnen accepteren of niet. Dan gaan ze door voor een digitaal consult. Het aandeel U5 binnen digitale consulten is na de implementatie van zelfzorgadviezen gedaald met 7 procent. Als je alleen digitale triage toepast heeft dat maar een zeer klein effect op het totale aantal patiënten contacten: stel dat 20% van de populatie de digitale zelftriage doorloopt, we weten dat maximaal 40% een U5-urgentie is en ongeveer 45% van deze groep het zelfzorgadvies accepteert. Uiteindelijk leidt dit tot een besparing van ongeveer 3,6% van de totale zorgvragen en dat is nog ruim gerekend. Natuurlijk haal je ook wel wat efficiëntie door dat de triage al grotendeels gedaan is maar als de andere patiënten met de andere urgenties weer gaan bellen dan is het effect maar minimaal.”
Dus het capaciteitsprobleem van de hap los je niet op met alleen zelftriage?
DJ: “Het gemiddelde capaciteitsprobleem op een huisartsenpost is doorgaans groter dan de 3,6% die ik net noemde, waardoor zorgverleners in de praktijk weinig lastenverlichting ervaren vanuit alleen digitale triage. Digitale consultvoering lijkt daarentegen wél een substantiële bijdrage te leveren aan het verminderen van capaciteitsproblemen hoewel het percentage volledig digitaal afgehandeld gedaald is naar 65%. De reden is dat er een aantal behandelgebieden zijn toegevoegd zoals buikklachten en koorts die vaker tot een fysiek consult leiden.” Maar we zien het percentage fysieke consulten dalen op een huisartsenpost als het percentage digitale consulten hoger wordt dus er echt een verschuiving plaatsvindt. De afgelopen maanden zijn er recordaantallen bereikt waarbij we zien dat het percentage fysieke consulten in totaal van alle hapcontacten bij posten die spreekuur.nl gebruiken is gezakt naar 39 % waar voorheen dit stabiel rond de 42% bleef. Een ander verschil wat mee kan spelen is dat we zien dat vanuit de telefonische triage er 40% een huisartsconsult wordt en bij Spreekuur.nl is dit 23%. Buiten dat het waarschijnlijk patiënten zijn met andere problematiek en dit effect is nog maar kort zichtbaar denken we wel dat dit een blijvend effect zal zijn.”
Is arbeidsbesparing wel op andere manieren mogelijk?
DJ: “Een verdere vermindering van de inzet van zorgpersoneel lijkt mogelijk wanneer de instroom van digitale consulten verder toeneemt. Bij de huidige percentages is echter geen sprake van minder inzet van zorgverleners; wel zijn uren verschoven van reguliere zorg naar digitale zorg. We zien nu in de transformatie naar digitale zorg vanuit de hap twee ontwikkelingen. Het boven de formatie werken vermindert bij de implementatie van Spreekuur.nl: de posten blijven nu binnen de formatie. Bovendien verminderen de wachttijden voor patiënten. De verwachting is dat bij een instroom van rond de 20-25% er wel degelijk minder inzet nodig is in de ANW-uren waarbij vaak niet een volledige zorgverlener vervangen kan worden maar wel diensten verkort kunnen worden.”
In een eerder artikel werd gerefereerd aan een mogelijke aanzuigende werking van digitale zorg, doordat patiënten laagdrempeliger een zorgvraag zouden kunnen stellen. Is dat zo?
DJ: “Vorig jaar is hiervoor een praktijkgericht experiment uitgevoerd door Dokter Drenthe, de huisartsenpost sloot gedurende twee weekenden per maand de digitale toegang af en hield deze gedurende twee andere weekenden juist open. Vervolgens werd gekeken naar het aantal telefonische contacten per weekend. In de weekenden waarin de digitale route gesloten was, nam het aantal telefonische contacten toe met vrijwel hetzelfde aantal als de digitale contacten in de weekenden waarin de digitale route open stond. Dit wijst erop dat patiënten die hun zorgvraag digitaal willen stellen, bij het ontbreken van deze mogelijkheid alsnog telefonisch contact opnemen. Van een duidelijke aanzuigende werking lijkt in deze praktijksetting daarom geen sprake. Daarnaast is het zo dat het niet aanzuigend werkt maar dat het veel meer te maken heeft dat de huisartsenpost veel van de telefonische zorgvragen niet beantwoordt doordat patiënten ophangen vanwege de lange wachttijden. Dat kan je zien als zelf oplossend vermogen van de patiënt maar hier schuilt ook duidelijk een medisch risico in.”
Spreekuur.nl faciliteert de Digi-haps. Zijn jullie data en communicatie voldoende beveiligd?
DJ: “De afgelopen jaren stonden bij Spreekuur.nl ook in het teken van de Europese Medical Device Regulation Compliance (oftewel MDR)-certificering, procesoptimalisatie en kwaliteitsborging). De MDR klasse IIa-certificering bevindt zich inmiddels in de afrondende fase. Deze certificering biedt een belangrijke structuur voor kwaliteitsborging, zowel op inhoudelijk als op technisch vlak.
Wat is wens voor de komende jaren?
DJ: “Voor de komende jaren zie ik graag op het gebied van digitale consultvoering meer samenwerking tussen huisartsenposten op regionaal of landelijk niveau. Op die manier kunnen posten die voor grote uitdagingen staan gezamenlijk beter worden ondersteund en kan de toegankelijkheid van de huisartsenspoedzorg behouden doordat je de zorgverleners op afstand kan later werken, beter kan verdelen over Nederland. Ik ben blij dat we dit jaar hier mee gaan starten en het hopelijk aanleiding is om dit meer vanuit een gezamenlijk perspectief op te pakken en daarnaast hoop ik dat het effect van digitale triage en consultvoering ook wetenschappelijk kan worden aangetoond want dat is een belangrijk onderdeel om te kunnen opschalen.”
Dank je welk voor het interview
DJ :“Graag gedaan”
*Over de geïnterviewde:
Dianne Jaspers is Chief Medical Officer van Digidok en van de triage modules van Topicus waaronder Spreekuur.nl behoort. Tot 2025 was zij huisarts en is zij bestuurder geweest van een huisartsen coöperatie en een zorggroep.
Zoektermen voor internet
Guus Schrijvers, Dianne Jaspers, digitalisering, eerste lijn, Spreekuur.nl huisartsenpost, digitale triage HAP, capaciteitsprobleem huisartsenpost, VIPLive Spoed EPD, Rogers curve zorginnovatie, DigiD inloggen medische apps, Dokter Drenthe experiment digitale zorg, Nivel onderzoek digitale triage, MDR certificering Spreekuur.nl, capaciteitsverlichting ANW uren.
