%PDF-1.7 1 0 obj << /Type /Catalog /Outlines 2 0 R /Pages 3 0 R >> endobj 2 0 obj << /Type /Outlines /Count 0 >> endobj 3 0 obj << /Type /Pages /Kids [6 0 R 28 0 R 38 0 R 46 0 R ] /Count 4 /Resources << /ProcSet 4 0 R /Font << /F1 8 0 R /F2 9 0 R /F3 10 0 R /F4 11 0 R /F5 12 0 R /F6 13 0 R >> /XObject << /I1 14 0 R >> /ExtGState << /GS1 23 0 R /GS2 24 0 R /GS3 25 0 R /GS4 26 0 R /GS5 48 0 R >> >> /MediaBox [0.000 0.000 595.280 841.890] >> endobj 4 0 obj [/PDF /Text /ImageC ] endobj 5 0 obj << /Producer (dompdf 3.1.0 + CPDF) /CreationDate (D:20260616110012+00'00') /ModDate (D:20260616110012+00'00') >> endobj 6 0 obj << /Type /Page /MediaBox [0.000 0.000 595.280 841.890] /Parent 3 0 R /Annots [ 15 0 R 17 0 R 19 0 R 21 0 R ] /Contents 7 0 R >> endobj 7 0 obj << /Filter /FlateDecode /Length 1975 >> stream xXrF}W*z;+^)^%rb+VU< 8"Krz5T[Lӗ ?yal0hYѫk./t1m78 DtӫBHmSf;2fM;c=hղ3?^A?Td0{AjF?t]`Lx^⟵TCM;H*YdYJQltK;Y3wUۆ3Q/WlsLa&$=N!(E4@wVM۪ԍV}hvٔRvmGlu'K[bƔV@ͧUmwjˆi4;0w]ʎ E--Cc-Ttv+UIAwtE{HfK N;tfCbOoFC |hWAɕ7qbeoN,VKv|BFY^yA،QZLSJMAfcub·aLPy$"V6kt nf@b^iȱ+5ɅtV.I",qy^w򞡊d)}SucJi{#7i۶ժuF%T4F-o]X((Ł(H5vX18(?x{QٽL8p.,p *5[;QYŧo YF"m酥ԅ!xEjZՖL) ^KMd@Jť;C5V3f@b[+![tRV|HzZ uM PafBe(8R?gR)QQu*2Ay1.3 58fA\V\UtH|D&GYELOe1.8Lx iENՂ'4[jk5@mj/*zwKR䂒D" ]VNȣq+4J!m=BC#A ??9c3ؠ^=#[,&#N~G>`@Q(Ra\)qO/\821O]x]#J5|djJ07]_l80rYsgZom3LDJw2ĬdAd0p-u2oJJ$FG){4C='J?|-_aalrO5#\Iq-dCg\r&~ p(W?= PR`kеmF֪4J˂STOC}L܁ "*7 5|hG+:.\_;c~P9Lu'ӹ6"\Uw`f_^ZG}sh;;y :d 1;ˉ1Cz p┖FtX%z82 IGc$qXc#wƍ{> endobj 9 0 obj << /Type /Font /Subtype /Type1 /Name /F2 /BaseFont /Times-Bold /Encoding /WinAnsiEncoding >> endobj 10 0 obj << /Type /Font /Subtype /Type1 /Name /F3 /BaseFont /Helvetica /Encoding /WinAnsiEncoding >> endobj 11 0 obj << /Type /Font /Subtype /Type1 /Name /F4 /BaseFont /Helvetica-Bold /Encoding /WinAnsiEncoding >> endobj 12 0 obj << /Type /Font /Subtype /Type1 /Name /F5 /BaseFont /Helvetica-BoldOblique /Encoding /WinAnsiEncoding >> endobj 13 0 obj << /Type /Font /Subtype /Type1 /Name /F6 /BaseFont /Helvetica-Oblique /Encoding /WinAnsiEncoding >> endobj 14 0 obj << /Type /XObject /Subtype /Image /Width 216 /Height 207 /ColorSpace /DeviceRGB /Filter /DCTDecode /BitsPerComponent 8 /Length 12910>> stream JFIFHHC    !'"#%%%),($+!$%$C   $$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$"=!1AQ"aq#2BR$3b%&46.!1AQ"a#с23 ?MgzʢQߌqd4AXFj }q8ԝ΍#B^`6u$qԢϧ`NVC^4ME*Pq(N)" W6a*XNinFBc\N6RGRVͤfzKC~C8 -t))֢☊JSЭ*'NV8ZkeiW6xwVp/ 7mM"e\@888XF-r[oΠr6R11SQ5Iڗ&]neRZBA(87v ^ۍ[=^uLk#\ݹT])Tm%hGv~\a?R#9ޘeކ(\r1$-}h{2~Þ#˶HuMv m O,)Bܸz&SKe+CR14hb`ٷӎGQFېB hOC{oE5mSa(OPyՇ9v8!pyo vŲ#6 E# ?\r+NC>HPRC߅.hIK8Iݼzl|zՑZI:|0C8Q(!y̐ `<"K"xt;!M0 )$@YBsZR,~@Ref|Peee0+UBs[Vbo08P@#]Ov[mRJ: ۝eK!JB):O?%3/c6Aq%z }/jVZqGWt\4<)Q>A yVHJ|+5QImhNBZlZrkG-BGd!*Rؘ~5րBsy;2qw?8%iq Ti+jLuҲ,\hb/oR htjPZ A{bpȜ)XCLOo޺v[8.uRPߐJI?MDϜ=i".+eqӂەjU62WȎXߝ8Ak%TRu($( gT+n  Hڭ&ؤK' c$ w5tr6y}%+PFvzԴWw8nR-X FrTyy dYp*HM!5)gZ6XiE-:N=l@5_4Yʲ)[Iyn$0qTxnqSaHB@%`Q;ERS|!njIPvM]W܎T<F122|VAQt[BL_8Z_FwŒ|D3BcΩN`ʎs5K[xv˃Ri`hC z֝+UԚ8#Wjn1>1-Aj՚6 ;d uh1ŽTd*t8*R&͝  m A;Sri温MB _) Y4;dMjtWN ɴj:湦[ן LbX"4u}҆H⥲”szkqKYWe$7qkWP†*7@IΥFsLZ' )HRN0r>ub-!ĝWc⑱ʆ7dnAsbZp=GVs!n NG˧j$%j>PĂB>;5ԥk??ھIJQ2\?~C>uG4m"06T%g;<zv-r{HH9i#82 Xq%Xz "[dl'*u5u*7()(( ju'YX8P'*(9TgJW=(+Q)LJFb<8NT o޺?'i[0?~U7XRGGFsfpuN -5y`gwDivB\'YlI?O0l,]VVǚlp2\Jר8U˹DwS!hR4~gbeC.FF-A!X;1VT=\,*VJ)A* @9?:d!q!(m%-V oEm*E76,s./Qr)b\ЗHJ@P~$R $j|+;Go7ϳ3?jW!;f}AD)h1N6uIz\ij%9_)m%8MSxӲxj=tiKBRU@riEa6a擺|czG%sb[$>۽uBW[3<݅ʒwmhb}~&L2h}盐 wJG.xޫ@XQO1]t*^\R,`zCoKKYRqVk*_ݧ9]DU[(rZ팃U~ȳW`?ju5ڲEüb^)fd,#$I4?{Kq@p# :U@RvLnjaK V`cD# sK–Rw!8=z) FAWEGñ8-kXN@zF4eFIm.ԧ'bB?󸯋o%Yo: ,-)a:TAI m1hZϒwf*X~G$-z'kT'JPqzq= pF+w\+6@+CyʖR}nbjP)#ڭmbz<~Y^l;k͔y9r(!=P|:pF-*Kֈu!:vW*|ב\i2RI($Ub!N}RQoRȕr0Z*q]ij @I$z*п#ۈ+eptٮv#N4`u[ "RR'rGM#6ob| _  Z̠9}(T{Ck \,Mxetynm|HЭP1] Y"eɂvD ǔ]FD-\4e]OqYnbB (9Hϛ\U8Y`[KH&2Rdc熖$…az\P)V@>)s O`!ҩa) +ܜ Кl4/pBpsq ˒Mn2/o l{|il+T()OjT?6BMdr&2 Rs:yά \ Ivq[Dk{J~xܕ"<M%-a8ytߩpgW(OaGB5@z&Dḙԭ/Y:/֫TWЁqB[vBTYZjBjUJ;~[+ʢR팸jg^1!ip!=r;E.w#JeFÎpn*KDa }p5k)U--  !Jm6YH;Px-KJJ2Tb7n_V 33l?r܆3yOy.-i՜#qO|H?0jCN JkKܿ)ZnPpvP[-B]L%Pz,jW,@f[zV#9񈨁bC~ a89 gzǶ4jH^ }Z ykj–5$̌v[ȳAhAsWnH7iqA(UYⅨ\֩L0&@*ҲV6V9]'?ԫnBYj2$#7ֻ|aK7lj%e'>P% V64f<]}|Җ8ֽ=/vrIq[^ǵ/¸(4$整JH4[nmv'Uȃ]cpd ˋ(o'9R 9.!V2*6VZH#O.FK5;C[m$+Έ\ 25;^Ptʑޥ?`k kp5d T ݢ+ԉ3%nB"ChАMw+ѠV)-I.u Q֋+cu =UKbcQbKj!ȮVwSNJ &W-ibCn HZ=@w<`պXI18'&\xzh%iB=— VzrQp0*tB} .Qn֛[ש(Jq|]${7w %1!Ռ􌤡DK\hݜGXVu89}MSaE%ńcPUew7QnncRB\+BC ~-?JbVdNS om""LIqZnϊJ7IXRE"<(h8JJH%IQJ+^I$VPc̫ndܠȔ@·?i)KPu)}GpNhչQ8)֧?r)Jo.@,{EuUK; [g(2QÍ>_ˋQ;m|64EoÙVV @{s~Il[UJ$!C`NN$tQ>qnBQ̗`.nx]MNҲ K"GJy-¢1I7o̕-%z:c1]zR7s&6$Di[%T?z.rRc r2GPShIGNE7[l{дjA)LfI*Q=UeIXb$SdA\8\H ZZIEY;/.<[zٛW!*CA$?E VִrvݛYɧU0j|;|RJYpIv_BJF䡸$QrcIY;N6Y*ҳ"v"݃#g:q0d?9]fY.Hmm jSAiU\u.mq e1 Pʊ]~T&ܾ4wnT>>HqX ڹp٢Ⱥ]5 Êl$,o*u>)v)-Pָ+_#OmqT>mqS.4-ƴ) Sxӌ׭48' ?%J@~>ȼ] 0<5`kpi6G$F(-n(5`(>YYDldBC(N7e+q켌6RW=aGPqc%@(-Em2.B-pă{'ݸ|n#Yuө sFbA"Uhډh:NĔn}N3]q\@/.1-*m)a|vϾy ^#Sf:KRaJZKPO`.XS,>A޾̽ @C-6JB4)g>T0Jr=Obih#GV˙N!PJAH9);dޕXj5:e (p͏'Q(*_:mŭ!Ð[UK9 q"ڣ*Ty BaB&JtYiDXSu4e)Ź'BAIA.j΂F4JR{`Zjt{(O R5r ޕ.Ϯ3ޚJG *?rF>|THuD505['y wͲi!/q 6-kwgǷCa&AImXeU+SηBFwxMOI pHoJ#4\Yo\YqS#mN[Fhh%$HFO:wbgUiϻs?.U ;ul(\['Js6t<J'1Ō<C=jMs'HZ]( A]r*LNԥi@k1⒐ۋar| JJ:<F @Rl,˪AK77 Hf'KH2ݥ(WPs5ZZt7"w[۾dw[RՂy]מVC'ک2+mTIď|&/qKp|aN06jSQ"c逅AX7e| ke-hy0[Sm#pK*O34(Qx5[95X.n)iIB$) arl;VR=v"mKi_9BPFoȓҲqYF1Y\Rl4+ lUg^DZ˅yzb*Z=2PW,ѡZ5-Mi./H.2ӓpM~q!Ho&B}#< \^F\WFyhmNV f6È^07э@6x9/Mt6?Zk1TVR?XںoxFsv۬.sJljp}7j4V zi $[E!B7lY j3֢)E{,#/Wς}IuBоB,~&=n LD%~ӄMV<#bs˿*G*Oٹy'7$赕ëq >- S$';Nˡ5KHF)c4`F6g ROpj)Y_s^/ww[r*ySI87JEE;~ k۾cmJtR *XN|/Ί-q??&+PrS0^[F\&BJA'$uV \Ȉַp$!i(u r#Sw.ߛaQ]i!8|cNKsAmC) |?x|2Y"''-;EgƜ".1~ZԆuJV;]+aŷ2whUnCY*RβIȩE^7aFJ&˚?+ W}[ xX3-Ag @@Xvm;/UcνӜ,O3zZN\Qc *Z3@]VkPh2J%J'Z-h* ,X. m$&oޣ-Ҁ}x\ҥ)Y |wʆ]3D9<$H?ޯ{g[TCSfI_x(7&mLd(S5L['tJAȳrVt`s5Lxj.+yM"kr7`Z ڡbm!TkdB둴΍&i. 6x H:he'a0)Iw!/UTx;%_G?xtlKvI_ ɢZ)\l]lYÀ8Vr7!̛D8ajERֵ;@<eSGx e2WSه&{7J}@^  ]ՒG'*+ɭlW0J4dԲQ%'74 $gltJ^PL3p )$G~sxqzCn1 ƝJ:zw۽yJ<u)a;)88!@؊}_5x~ŕk.h6n3',x @t5Vq_$v g͊S9 @~ojT+GUr/gc+G]6;&IuY  dsq̓iF:|FI*; @Tt\vάd0y WjRT9ЁurY X #Z]ڑ+֥#'EUW0iëqΗ1f@u@Jҹu |LqMu!_F/1}Zkmo[TqWeeF< [!h%*IE0V@xU|?Ni+c=O*ѿlʸz>դ8TK['a AysR '7/)SHVEK<UAXOlab*PqeHu4cnddvx{d;X$RP@sg]]*J4a/VpsT @'sr595Nz%P JXֵ(\Ä c+jQҢUG3޹+ddu'XqΣ":?)SؖBR65| cRKUe FIβ#-I endstream endobj 15 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 16 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 475.8560 262.1007 543.8840 274.3107 ] >> endobj 16 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://www.oecd.org/gov/innovative-citizen-participation-and-new-democratic-institutions-339306da-en.htm) >> endobj 17 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 18 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 35.0000 218.1447 96.3440 230.3547 ] >> endobj 18 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/duurzaam-amsterdam/mini-burgerberaad/) >> endobj 19 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 20 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 103.0160 218.1447 197.0480 230.3547 ] >> endobj 20 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (file:///%5C%5CUsers%5Cpietervos%5CLibrary%5CContainers%5Ccom.apple.mail%5CData%5CLibrary%5CMail%20Downloads%5C334F1D47-7212-4C7F-A233-02BE0108F15E%5Cdetransitiemotor.nl) >> endobj 21 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 22 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 392.4920 128.9659 499.8560 141.1759 ] >> endobj 22 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://www.kabinetsformatie2021.nl/documenten/verslagen/2021/04/30/eindverslag-informateur-tjeenk-willink) >> endobj 23 0 obj << /Type /ExtGState /BM /Normal /CA 1 >> endobj 24 0 obj << /Type /ExtGState /BM /Normal /ca 1 >> endobj 25 0 obj << /Type /ExtGState /BM /Normal /CA 0.3 >> endobj 26 0 obj << /Type /ExtGState /BM /Normal /ca 0.3 >> endobj 27 0 obj [6 0 R /Fit] endobj 28 0 obj << /Type /Page /MediaBox [0.000 0.000 595.280 841.890] /Parent 3 0 R /Annots [ 30 0 R 32 0 R 34 0 R 36 0 R ] /Contents 29 0 R >> endobj 29 0 obj << /Filter /FlateDecode /Length 3242 >> stream xZݮ?OWE2sa$:@vn.(qC"U4-y>I?03K̷~8;n~ϒLEG$}FSp,TW^3ہq I/^*nGNQNOC#/(\ճbqyq{@3Q~,Y4w+E["E\TM;pܟ`\bs\hi;0u5YβS'a+< OC#C_,MZ~%'h{6 A5O(/T5d^QFI7o*WB00 (Wrfs 5\'nG<(w$|Q3~uOtmICu$HFt; X:u^3X{!i"Y<p$IGE(DiaY9n7P>㻦*Kj}!qbABߓ>{j LzpaHaTN"t 1ͬ9g!صtfwazaҟ{~2.3ӕe=(/[ʠ{8J6Ǟ<VިrMގQ34R_uZ!+u# kɀepxFjE$yEVFXZ%G` b%bYJ$O3E`n3] `<:{y )Ԗ/*9kv dzdnv!Zg5}nW"kRmUljάnjdTmD5S8SFo B7'pf; sABLCbN_:Q yё##M%(?FY>h!%u_*O/C19gl?(\mCCB ]ڏ /m[u#J\8Hy-+5Ai*R?U{U6 _ / ȪOPT.z.Xr}oLigS/ (V6C qыȔEd,EV6'! fvhήn5mdT 8^~L'iNJKyg/@2t6f(C6Wdn :"۫Z{i\"tCb5A{(?AF;3:^0I6~ #}LSo@yU?p"ҊJzO[LVSzvl pXt; :X1oD3?05pT$!J&< ًڲPks N.T2(ӠN&K` endstream endobj 30 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 31 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 159.7040 743.1854 399.1280 755.3954 ] >> endobj 31 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/03/21/adviesrapport-betrokken-bij-klimaat) >> endobj 32 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 33 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 399.1280 743.1854 550.5080 755.3954 ] >> endobj 33 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://decorrespondent.nl/11707/meer-dan-een-inspraakavond-beter-dan-een-referendum-met-deze-democratische-vernieuwing-kan-de-burger-zelf-beleid-maken/1290216763-753ad347) >> endobj 34 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 35 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 243.7880 498.1386 253.1240 510.3486 ] >> endobj 35 0 obj << /Type /Action >> endobj 36 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 37 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 397.8680 298.3146 409.8680 310.5246 ] >> endobj 37 0 obj << /Type /Action >> endobj 38 0 obj << /Type /Page /MediaBox [0.000 0.000 595.280 841.890] /Parent 3 0 R /Annots [ 40 0 R 42 0 R 44 0 R ] /Contents 39 0 R >> endobj 39 0 obj << /Filter /FlateDecode /Length 3156 >> stream xY͎6SpAug qGiIJ`&=CMI+8`ԤbW?yl/^ݰ0Vmq?IM&d~=vs//^urJܲuaqذ&{v5x|/Oy_%wjĥA 7QW<ů;f%y',{QJʚđO@ FWǾNy H$y\7?T-;y^dK~q/BC޲;1BexIyɮmS޺Po=ecZ4^c!c0 剔:PJu^_1& m0t١l1ot^ GE/O 7*t>IDa.?1,ΐR6L[ Wʰ~lF8wXNT Ad jx+NcLplɍ=!;Av_cד̍ S;Rya9Aј'C`;E-Hkb/j+[k*K-Ei3/}O><#L&<_񣸲RokXI- xG4X /`'j"|a!) B!O~پsm̫Gx|mZ426XQ$ q:MH& 6z3i,۷f'͙'lk-X}X*ShCOq\{ Zح;ul)Vp+{Aӥ_' 4?qN(su57щ ]LQ\[VNu~0ɀX\h#;.(`wQwjiCD=FJ&AHÇ耼&.dcAi)(~ʹT SM~){?@3ie㕉p!T}t؁,fAY ]M$|~0 ڰ0xvd`~)8B)h`Qm~Q5OƱˍf"&Ray%e{YU&]mZ4RH1p[H,92&BTxr]gRO;7oO'͙'lk?"eAoĮŰV켥J#X?KeV{)b] &ev?VY9 9b.DTF"AB4*Ea4$k*|$ډ?ݞj) ҁd=x\LꩰʙPnIbǞ3Mܲ־HV q҅,vIB(hz({3:>-Fq`A9Q5e{'v;/2|] PK0WXt̢%ǣRI܋0 TBo$88 -ڙ55UXlfh[*0T)OY:QJ9Z*ΧffFs곦/$U>TCG~e>ՋbފLS LߐUTMt0E1g*iL7𑫻(e*,)a9ԺhөyWU*5 BlY&tEr@4C0lI賨ǽlQ@ƔNM0@96x]SASD**:(WNPgI٦Kc RO f Su GJUR>=]*jGK Duf 8Mhi:K,.h& U]qZ#۷/k"kئoi&H-B:B @bFh/롥{ڹy{Ҍ>iά>kZa[+F$aT{:S ӝjZ3N6zXE9UB g?cF؎j B\s=u;3ʈTz _7n`zsٌ3 Oa.K[%HuFe&^ނjuxAԷjd~xI%TNoF靫 G5Cf!~Q)rՅƒ8(UAaBnIN(t*6ܢ˃4)n8}ghի]:l%רklZLJھeقErfE&MG`(FtPU% V$. JfgבY){U^!\]bEO/Q3+2T Π<_>jιLr8aJw>tI4rO;P mjF}2dP$4U@i !7j9.Z}_Q3ᩉ -uf4cL?'\\ǡBk-ZH3tG]>u!z,xV3޾O_}xo_wKG2AI^3vY|0y!j6Ix[/4Kh)_MH*r Nپ-f]g8e>8E! #]#7\z! -rBX 7B?yT;f ^u endstream endobj 40 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 41 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 489.9080 610.0506 518.5640 622.2606 ] >> endobj 41 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2021/09/15/kiezen-voor-houdbare-zorg) >> endobj 42 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 43 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 226.4000 436.8786 322.4480 449.0886 ] >> endobj 43 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://guusschrijvers.nl/gezondheidsplicht-alternatief-voor-zorgplicht/) >> endobj 44 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 45 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 245.7560 143.8386 359.8280 156.0486 ] >> endobj 45 0 obj << /Type /Action /S /URI /URI (https://guusschrijvers.nl/regionale-zorginkoop-de-burger-praat-mee-deel-2/) >> endobj 46 0 obj << /Type /Page /MediaBox [0.000 0.000 595.280 841.890] /Parent 3 0 R /Annots [ 49 0 R 51 0 R ] /Contents 47 0 R >> endobj 47 0 obj << /Filter /FlateDecode /Length 1282 >> stream xWr6}WS'Q`$xqKv++L?@",Ѧ@낒)҄4^ݳ.(BZL>KP‚F z80y7 <+U@@NN$20VJҨPDPT<JEj3 Ȭ| 058sc#/*ƪTr]ZOy1EfFl,eѳR?,\&omPB:0T>(Mj&<(Q*  #7Bk'C$,bB>fxvpxv-`ZP(|[|H8cȮ"\[ a-sxT $4֐uc{-s5ǚveyС!],bb*ZH]- z :evW@Ä]r=?o$6EBCQX;Mz[LI/s(G;|C˟Ku_嫗#$y{u\oޯ;UDBgq=_&<KJi)\e& .3wyf`Ưu21~;؜Ei7.GWE'h_teL#,?0AB9 _gqVbFrXs]€P<*]RS44ʧT+Vy%ZYX]ݤ4W$#a x5=74C*Z;遮L6}TUO f Ud~(AcqNE'+|yZ6Ͷ+XAB8X_I6-ۨW!F<RiDݞ)D5͋TM8AF|nl+ 6J/6oY.8Pʘ.Ñ.r孱ĥyď]s w*ڻÌUYRlqzޏ#t_ K'QmyڇA^OHj.qmaw)1Zp9yKk :7Gb}ݑãOUB9mLx@X\!g`3ʡyŶ6-^Ma ;ڗ/_?  ~?Ga1?#ꑘ{'i^c?+ʞ^Fb*bxV #dnMZ,nu(WvQ%`cQ$-cg,\~Nn`+yg@?iD ΐvy endstream endobj 48 0 obj << /Type /ExtGState /BM /Normal /CA 0.67 >> endobj 49 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 50 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 35.0000 703.0334 44.3360 715.2434 ] >> endobj 50 0 obj << /Type /Action >> endobj 51 0 obj << /Type /Annot /Subtype /Link /F 28 /A 52 0 R /Border [0 0 0] /H /I /Rect [ 35.0000 647.0774 47.0000 659.2874 ] >> endobj 52 0 obj << /Type /Action >> endobj xref 0 53 0000000000 65535 f 0000000009 00000 n 0000000074 00000 n 0000000120 00000 n 0000000454 00000 n 0000000491 00000 n 0000000640 00000 n 0000000783 00000 n 0000002831 00000 n 0000002940 00000 n 0000003048 00000 n 0000003156 00000 n 0000003269 00000 n 0000003389 00000 n 0000003505 00000 n 0000016584 00000 n 0000016718 00000 n 0000016875 00000 n 0000017007 00000 n 0000017140 00000 n 0000017274 00000 n 0000017494 00000 n 0000017628 00000 n 0000017786 00000 n 0000017843 00000 n 0000017900 00000 n 0000017959 00000 n 0000018018 00000 n 0000018047 00000 n 0000018192 00000 n 0000021508 00000 n 0000021642 00000 n 0000021792 00000 n 0000021926 00000 n 0000022149 00000 n 0000022283 00000 n 0000022319 00000 n 0000022453 00000 n 0000022489 00000 n 0000022627 00000 n 0000025857 00000 n 0000025991 00000 n 0000026120 00000 n 0000026254 00000 n 0000026378 00000 n 0000026512 00000 n 0000026638 00000 n 0000026769 00000 n 0000028125 00000 n 0000028185 00000 n 0000028317 00000 n 0000028353 00000 n 0000028485 00000 n trailer << /Size 53 /Root 1 0 R /Info 5 0 R /ID[] >> startxref 28521 %%EOF Burgerberaden: ook voor de zorgsector! - Nieuwsbrief Zorg en Innovatie

Door Pieter Vos, voormalig algemeen secretaris van de RVZ, adviseur en toezichthouder.

In dit kerstnummer van de Nieuwsbrief  verplaatst een aantal auteurs zich in de rol van nieuwe minister van VWS. Dat gebeurt steeds bij een andere beleidsthema. Wat Pieter Vos in die rol zou doen aan de totstandkoming en toetsing van beleid komt hier aan de orde. Binnen honderd dagen na zijn benoeming als bewindspersoon zet hij burgerberaden hoog op zijn beleidsagenda.  Daaraan vooraf gaat een korte inleiding.

Een nieuw verschijnsel

Opeens duikt de laatste jaren het ‘burgerberaad’ op in de politiek, in rapporten, in discussies over grote transities. En het krijgt steeds meer vorm, vastigheid en urgentie. Men ziet deze vorm van ‘deliberatieve democratie’ (op alle termen kom ik terug) als conditio sine qua non voor het slagen van grote veranderingen in de samenleving: energie, landbouw, woningbouw, maar ook medisch-ethische kwesties, zoals abortus. Dat zijn situaties waarin de ‘politiek’, de parlementaire democratie, niet zomaar een knoop kan doorhakken; waarin je de burger nodig hebt en je die dus een stem moet geven. In verschillende landen kent men het verschijnsel al beter. De OECD zette die ervaringen op een rijtje en spreekt over een wereldwijde ‘deliberative wave’ (OECD, 2020). Internationale ervaringen die laten zien dat burgerberaden een verrijking kunnen zijn van de gangbare manier van politiek beslissen. Nederland loopt dus, met uitzondering van een aantal gemeenten (Amsterdam, Deventer, Utrecht), achter in het gebruik van het burgerpanel. Kan een burgerberaad ons helpen de problemen in de zorgsector aan te pakken?

Wat is een burgerberaad en wat is deliberatieve democratie?

Het burgerberaad, ook wel burgerraad, -panel, -platform of -conventie genoemd, is een nieuwe vorm van burgerparticipatie of van ‘maatschappelijke democratie’ (Tjeenk Willink, 2021). Het is een vorm van intensieve participatie in politieke beslissingen door een representatieve groep, meestal door loting geworven burgers die binnen een vooraf meegegeven politiek beleidskader op een gestructureerde en deliberatieve manier zelfstandig oplossingen voor een ingewikkeld maatschappelijk probleem ontwikkelt op basis van consensus die hij als advies aan de politieke opdrachtgever voorlegt, (zie verder onder meer Adviescommissie burgerbetrokkenheid, 2021; Mommers en Rovers, 2020).

Het burgerberaad is een vorm van deliberatieve democratie. Daarin gaan diversiteit van meningen én consensusvorming samen. Dat kan alleen, als de deelnemers naar elkaar luisteren, respectvol debatteren op basis van argumenten, bereid zijn te leren van elkaar en objectieve informatie gebruiken bij het formuleren van conclusies. Delibereren is beraadslagen en wel als  een geformatteerde methode van besluitvorming.

Het burgerberaad is dus een onderdeel van een breder politiek proces van besluitvorming. Het onderscheidt zich daarin van de parlementaire democratie, van het lokaal bestuur, maar ook van de polder en van het netwerk van adviesorganen. Het is geen alternatief, maar een aanvulling.

Het burgerberaad: waarom en wanneer?

Onze representatieve democratie voorziet al in een gekozen volksvertegenwoordiging. Die democratie heeft nauwe banden met maatschappelijke organisaties in de polder. De burger heeft al inspraakmogelijkheden. Waarom dan toch nog iets nieuws, het burgerberaad, en wanneer kan dat een functie hebben? In de recente literatuur[i] geeft men deze antwoorden.

  • Er ligt een ingewikkeld maatschappelijk vraagstuk op tafel dat vergaande gevolgen kan hebben voor mensen, maar voor de ene groep andere dan voor een andere groep: Er is bovendien urgentie: het is vijf voor twaalf.
  • In zo’n situatie blijkt het steeds moeilijker om centraal een politieke knoop door te hakken. Een breed maatschappelijk draagvlak en zorgvuldige belangenafweging is nodig.
  • Er is behoefte aan creativiteit, aan een kwaliteitsimpuls.
  • Als de oplossing van het probleem in kwestie afhankelijk is van de actieve medewerking van de burger aan de beleidsuitvoering. Steeds scherper dringt het besef door dat direct betrokkenen er niet alleen achter moeten staan, maar ook medeverantwoordelijkheid moeten nemen.

De literatuur bevat een aantal randvoorwaarden voor succesvolle inschakeling van burgerberaden: een open vraagstelling, degelijke ondersteuning en objectieve informatie, inbedding in het democratisch proces en standpuntbepaling over het advies door de opdrachtgever[ii].

De functie van het burgerberaad samengevat

De voornamelijk buitenlandse ervaringen laten een positief beeld zien. Het burgerberaad lijkt meerwaarde te hebben. Deze zit onder meer in:

  • Vertrouwen geven aan de burger, hem aanspreken op zijn gevoel van verantwoordelijkheid.
  • De overheid kan het niet meer alleen; de problemen zijn te ingewikkeld geworden. De medewerking van de burger is essentieel.
  • Diversiteit van meningen en deliberatie creëren ongekende oplossingen én noodzakelijk draagvlak.
  • De grote opgaven van deze tijd laten zich niet zonder meer oplossen met de middelen van parlementaire democratie, polder of lokaal bestuur. Er is nieuwe legitimering nodig.

Een positief beeld, dus, maar wel een gebaseerd op ervaringen buiten de zorgsector, namelijk op terreinen als energie en milieu.

Burgerberaden in de zorgsector

Terug naar mijn vraag: kan het burgerberaad in de zorgsector bijdragen aan de oplossing van problemen? Het ‘waarom en wanneer’ van hierboven is dan doorslaggevend; doen die omstandigheden zich voor in de zorgsector? Met andere woorden, zijn de opgaven in deze sector van dien aard dat inschakeling van burgerberaden noodzakelijk is? In de kern raken die opgaven  aan de houdbaarheid van ons zorgstelsel, met als vraag: kunnen wij de publieke belangen, betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit, blijvend borgen? Vele rapporten, recent nog een van de WRR (2021), zijn hier somber over, vooral als het gaat om de groei van de zorguitgaven en om de tekorten op de arbeidsmarkt. Maar somber is men ook over de traagheid van de besluitvorming (het kiezen), over het onvermogen van de polder om meer vraaggerichtheid en technologische innovatie in het zorgaanbod te creeeren. Al decennialang denken wij na over oplossingen. In adviesrapporten, politieke statements en beleidsdocumenten vinden wij vier oplossingsrichtingen waarbij het burgerberaad een positieve rol kan spelen:

  • Preventie. Verdergaand ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer om gezondheid en gedrag te bevorderen is alleen mogelijk en legitiem als daar breed draagvlak voor is onder de bevolking. Juist de deliberatieve methode van het burgerberaad kan polarisatie in de samenleving voorkomen en kan de gewenste gedragsverandering vergemakkelijken. Ook de door zorgverzekeraars bepleite ‘gezondheidsplicht’ staat of valt met de inzet van een burgerberaad. Voorbeelden: minder vlees eten of pandemieën beteugelen.
  • Gebiedsgerichtheid. Zodra het zorgaanbod een geografische in plaats van een functionele grondslag krijgt, komt het direct in de belangstellings- en beïnvloedingssfeer van de regionale bevolking en diens openbaar bestuur. Juist omdat Nederland geen regionale bestuurslaag kent en omdat een regionaal geordend zorgaanbod relevanter wordt voor de bevolking, kan een burgerberaad meerwaarde hebben in de besluitvorming over die ordening.
  • Basispakket. Het zou een interessant experiment zijn de impasse van de politieke besluitvorming over het verkleinen van het basispakket te doorbreken met een burgerberaad. De vraag aan het beraad zou kunnen luiden: welke concrete mogelijkheden ziet u om, gegeven vergrijzing en epidemiologie, met behoud van toegankelijkheid en kwaliteit het basispakket te verkleinen op een manier die rechtvaardig is en de zorg betaalbaar maakt?
  • Verplaatsing zorgaanbod. Net als de drie voorgaande oplossingsrichtingen, is dit een ingrijpende verandering van het zorglandschap. Een transitie: van intra- naar extramuraal, van tweede naar eerste lijn, van zorg naar wonen, van professionele zorg naar zelfzorg en van zorg naar voorzorg. Maar de transitie kent ook aspecten van concentratie en deconcentratie. De ervaring leert dat zo’n enorme ingreep in de vormgeving en de aard van het zorgaanbod alleen dan slaagt, als er ook draagvlak is bij patiënten en burgers. Burgerberaden hebben hier zowel een landelijke als een regionale opzet. Mouton en Vos stelden enige tijd geleden voor de zorginkoop, belangrijk instrument bij het verplaatsen van zorgaanbod, aan te sturen met een uitspraak van een burgerberaad, (Mouton en Vos, 2021). Dit zou een manier zijn de bekostiging van zorgaanbod te democratiseren, vraaggericht te maken en waarschijnlijk ook te innoveren.

Tenslotte

Tot zover de agenda van het beleidsterrein dat de redactie mij toebedeelde. Deze agenda heeft als motto: burgerberaden helpen ons de zorg betaalbaar, toegankelijk en patiëntgericht te maken.


[i] zie bijvoorbeeld Landemore, H. (2020), Open Democracy: Reinventing Popular Rule for the Twenty-First Century. Princeton: Princeton University Press; Roovers, D. en E. Rover (2021), Als alle stemmen gelden. Filosofie Magazine 2/2021.

[ii] zie verder de eerdere hyperlinks naar de publicaties van de Adviescommissie burgerbetrokkenheid, 2021; OECD, 2020; Roovers en Rover, 2021.