Door Dianne Jaspers, huisarts en chief medical officer van Digidok.  

Besproken beleidsdocument Visie Huisartsenzorg 2035 Gezamenlijk vernieuwen met de kracht van de kernwaarden, een gezamenlijk initiatief van NHG, LHV en Ineen, maart 2025  

Totstandkoming van het document 

De Visie Huisartsenzorg 2035 is een initiatief van NHG, LHV en InEen. De visie bouwt voort op de herziene kernwaarden van de huisartsenzorg (2019) en de uitwerking van de kerntaken van huisartsenzorg (2020). Deze toekomstvisie sluit aan bij de Visie Eerstelijnszorg 2030, die in samenwerking met diverse partijen uit de eerstelijnszorg is ontwikkeld. Om tot een breed gedragen visie te komen, is input verzameld via verschillende kanalen. Zo zijn er acht focusgroepen georganiseerd, waarvan vier digitaal en vier fysiek. Aan deze bijeenkomsten namen huisartsen en bestuurders van regionale huisartsorganisaties deel. Daarnaast vonden acht verdiepende gesprekken plaats met experts uit zowel de huisartsenzorg als andere zorgdomeinen. Daarnaast is een brede ledenraadpleging gehouden via een enquête onder leden van NHG, LHV en InEen. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in een voorlopige 99%-versie van de visie. De 99%-versie van de visie is vervolgens gedeeld met regionale huisartsenorganisaties, LHV-afdelingen en de Verenigingsraad van het NHG, zodat ook vanuit de regio’s en vanuit individuele leden nog input kon worden opgehaald. Op basis van deze laatste feedback is de visie aangescherpt en eind maart 2025 definitief vastgesteld door de ledenvertegenwoordigingen van LHV, NHG en InEen. 

Het visiedocument telt twintig pagina’s en vier hoofdstukken: te weten  

1. Toekomstbeeld 2035  

2. Ons hoofddoel: borgen van persoonlijke continuïteit  

3. Hoe we de huisartsenzorg vormgeven richting 2035 en  

4. Samen verantwoordelijk voor toekomstbestendige huisartsenzorg 

Zeven doelstellingen in de toekomstvisie en daar ligt het grote probleem van het stuk 

De drie organisaties (LHV, NHG, Ineen) formuleren in het derde hoofdstuk zeven doelstellingen: 

1. Iedere inwoner heeft een vertrouwd huisartsenteam dichtbij  

2. Het contact met de patiënt beweegt mee met technologische en maatschappelijke ontwikkelingen 

3. Huisartsen dragen bij aan samenhang van zorg in de wijk 

4. Huisartsen nemen samen de verantwoordelijkheid voor continuïteit en waarborgen de 24/7 toegankelijkheid van de spoedeisende huisartsenzorg 

5. Huisartsen werken als collectief samen voor de continuïteit van de huisartsenzorg in de regio 

6. Huisartsenzorg is betekenisvol en dynamisch; het werkplezier staat hierbij voorop 

7. De deskundigheid van de huisartsen zorg blijft nationaal en internationaal toonaangevend.  

Deze doelstellingen zijn zorgvuldig opgeschreven. Daarbij viel een duidelijke disclaimer op: De visie moet mogelijk weer bijgesteld worden als de situatie verandert. Dit voelt voor mij al als een twijfel bij de opstellers van het document. Dat kan ik goed begrijpen want ik vind het al moeilijk om één tot twee jaar vooruit te kijken. 

Centraal staat in de doelstellingen het leveren van persoonlijke continuïteit omdat het beter is voor patiënt en zorgverlener. Hier zit direct een groot probleem. Hoe realistisch is het leveren van een vast huisartsenteam dichtbij? Zorgverzekeraars CZ en VGZ hebben recent miljoenen geïnvesteerd in hybride praktijken (dus digitaal en fysiek) omdat er onvoldoende zorgpersoneel is in bepaalde regio’s. Dat wekt de indruk dat ook de zorgverzekeraars van dit punt af lijken te stappen.  

In 2034 een personeelstekort voor de gehele zorg van 288.600 arbeidskrachten 

Het Prognosemodel voor Zorg en Welzijn laat duidelijk zien dat het personeelstekort in Zorg en Welzijn in 2034 fors oploop tot 288.600 arbeidskrachten. Ook in de huisartsenzorg loopt het tekort op in 2034 tot 7900. Op bepaalde plekken in Nederland zou dit tekort nog nijpender kunnen zijn.  

Mijn zorg zit erin dat als de eerste doelstelling al niet haalbaar is, dan voorzie ik ook een probleem bij de andere. Immers, je hebt voldoende tijd nodig om samenwerkingen op te zetten, verantwoordelijkheid te nemen voor zorg in de wijk of mee te doen aan wetenschappelijk onderzoek. Dit gaat schuren.  

Twijfel over A.I. en vrees voor medische woestijnen 

In de visie worden technologische ontwikkelingen (onder andere AI) en taakdifferentiatie genoemd. Noodzakelijk maar ik twijfel of dat alle problemen gaat oplossen. Daarnaast leidt taakdifferentiatie alleen maar tot meer inzet van personeel. En als er al voldoende zorgverleners zijn, zijn ze dan goed verdeeld over Nederland? Voelen we ons daar verantwoordelijk voor als beroepsgroep? In Frankijk wordt gesproken over een verplichte plaatsing in een regio als arts door de overheid om medische woestijnen tegen te gaan. Dus beperking van de keuze waar je je wilt gaan vestigen. Moeilijke keuze tussen zorg voor patiënten versus werkplezier en autonomie van de zorgverleners. Moeten wij ook deze keuzes gaan maken?   

Tal van kleine, goede voorbeelden  

Ook worden de acties benoemd die de beroepsgroep zelf in gaat zetten. Dit zijn allemaal kleine stukjes maar gaan niet het personele probleem oplossen. Als ook niet het personele probleem bij de andere zorgsectoren wordt aangepakt, zal de zorgvraag bij de huisartsen alleen maar toenemen. De Zorgtop van 2 juni, georganiseerd door VWS, presenteerde diverse oplossingen om het arbeidstekort aan te pakken. Hieronder volgt een greep uit vele kleine initiatieven: 

• Domein overstijgend indiceren: Hoe triage en arbitrage bijdragen aan efficiëntere inzet van personeel  

• Planning software met AI: Hoe Sint Anna met TONOS werkt aan capaciteitsplanning  

• Spreekuur.nl: Een platform voor online huisartsenzorg 

• Het Zeeuws Ontregel lab: Cendrah ontregelt binnen regionaal samenwerkingsverband  

• Voorzorgcirkels: Hoe Nederland Zorgt Voor Elkaar werkt aan zorgzame buurten  

• Netwerkaanpak Overgewicht: Voorkomen van zorg door medisch en sociaal domein te verbinden… 

• Het Buurtzorg model: Effectieve inzet van vakmensen en werkplezier 

Allemaal goede initiatieven en zonder dergelijke innovaties gaan huisartsen het verschil niet maken. Eigenlijk zou een visie over de toekomst van huisartsenzorg mede gebaseerd moeten zijn op goede voorbeelden die al bestaan. Dit onder het motto: De toekomst bestaat al, hij moet alleen nog uitgerold worden.   

Bestaanszekerheid van de huisartsenzorg bevordert ook werkplezier 

De verplichting om verantwoordelijk te zijn voor ANW en continuïteit dichtbij is een hele logische maar waar ligt de grens dat we zeggen dat we dit niet meer kunnen realiseren? Kunnen we dat zelf hanteren of moet dat worden gedaan door de andere partijen, zorgverzekeraars of Inspectie Gezondheid en Jeugd?  Als belangrijk punt benoemt het hier besproken document dat het werkplezier voorop staat, maar met de discussies en rechtszaken met de NZA vanwege de financiering zou ik denken dat een toevoeging dat goede financiële vergoeding hier toch naast werkplezier wel benoemd mag worden en niet alleen als topic bij de voorwaarden van de overheid. Bestaanszekerheid geldt ook voor medewerkers van het huisartsenteam.    

In de toekomstvisie zijn ook voorwaarden beschreven voor andere organisaties om de huisartsenzorg goed te laten functioneren. De overheid moet investeren in preventie, goede leefomstandigheden creëren en landelijke campagnes lanceren. Aan gemeentes wordt gevraagd om huisartsen te betrekken in plannen bij bouwen van woningen en zorgvoorzieningen. Mogelijk hebben zij een andere agenda waardoor deze randvoorwaarden niet helemaal haalbaar zijn en onze afhankelijkheid van andere organisaties hier heel erg duidelijk wordt.  

Ik zou meer gerustgesteld zijn over de haalbaarheid van deze visie met een beeld hoe we het arbeidstekort voor de huisartsenzorg in 2034 gaan opvangen. Laten we dit nu ook eens als een crisis aanpakken door verschillende scenario’s te maken voor de komende jaren met duidelijke grenzen en maatregelen. Dat geeft meer duidelijkheid over richting en oplossingen. Dan behouden we ons werkplezier zeker! 

Kortom 

De visie Huisartsenzorg 2035 is inspirerend in haar doelstellingen en uitwerkingen daarvan.  Ik miste hoofdstukken over oplossingen ter verkleining van arbeidstekorten en goede voorbeelden van initiatieven om het zorggebruik af te remmen. Op een schaal van vijf sterren krijgt deze visie van mij 3,5 ster. 

Zoektermen voor internet

Dianne Jaspers, huisartsenzorg, eerste lijn, toekomstvisie, doelstellingen, AI, personeelstekort, visiedocument