Preventie
Ziekenhuizen
Beleidsontwikkeling
Werkklimaat
Patiëntaspecten
Digitalisering
Eerste lijn
langdurige zorg
Nieuws
Archief
Heet, heter, heetst. Een welkom maar onvolledig advies van de Gezondsheidsraad over klimaatadaptatie
Door Johan Mackenbach. Inleiding Terwijl ik dit schrijf hebben we alweer de eerste hittegolf van...
Digitale consultvoering op de huisartenposten vordert maar kan sneller
Guus Schrijvers interviewt Dianne Jaspers* Inleiding van de redactie In navolging op het eerder...
Vroege economische analyses bevorderen bewijs, ontwikkeling en betaalbaarheid van zorginnovaties
Door Chris van Lieshout, gepromoveerd zorgonderzoeker en werkzaam op het UMC Utrecht. Samengevat...
Minderheidskabinet en robuust zorgbeleid: ja, dat kan
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief Zorg en Innovatie. De lijsttrekkers van D66, CDA en VVD kozen op 9 januari voor een minderheidskabinet. Dat was te verwachten: in de Tweede Kamer hebben zij de steun nodig van Ja21 en in de Eerste...
Overschat het CPB de groei van de zorguitgaven?
Door Marc Pomp, zelfstandig adviseur gezondheidseconomie. Dit artikel verscheen op 29 december 2025 op de website van Marc Pomp. Klik hier. Inleiding Hieronder staat mijn favoriete figuur over de zorguitgaven, met dank aan het Centraal Planbureau (CPB). Eerder...
De top is aan zet: niet leiden maar ondersteunen
Door Jaap van den Heuvel. “Meer respect, minder werkdruk en een fatsoenlijk loon” Deze tekst kwam ik tegen op een spandoek bij de ingang van een academisch ziekenhuis. Geen onredelijke eisen gelet op het toenemende tekort aan personeel en de daardoor hogere...
Wordt leefstijlgeneeskunde hèt woord van 2026? Bespreking van de update 2025 “wetenschappelijk bewijs voor leefstijlgeneeskunde”
Door Erik Buskens, hoogleraar Population Health Management UMCG, RUG. Je zou kunnen stellen dat leefstijl gerelateerde aandoeningen “An Inconvenient Truth” zijn, net als klimaatverandering. De mensheid wordt zeker bedreigd door klimaatverandering, maar ook door het...
Thuismonitoring in de praktijk, begin klein en houd het simpel
Door Sanne van Kempen-Buning, Paul Klarenbeek en Daphne Thijssen-Timmer, allen werkzaam bij het Spaarne Gasthuis. Aanleiding De zorgvraag zal de komende jaren blijven toenemen, terwijl de beschikbaarheid van zorgpersoneel naar verwachting gelijk zal blijven. Dit...
Zoönosen vereisen gerichte monitoring en continue alertheid in onderzoek, beleid en in het veld
Door Marion Koopmans, viroloog, wetenschappelijk directeur van het onderzoekscentrum pandemische paraatheid (PDPC) ErasmusMC/EUR/TU Delft. In een eerdere blog (17 Oktober, 2024) beschreef ik waarom het belangrijk blijft om aandacht te houden voor mogelijke...
Mentale veerkracht van de samenleving verbeteren: hoe financier je vertragen?
Door Sonja Visser, directeur en mede-oprichter in 2021 van de Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel (NVZH). Samengevat rapport Enden T van den, AJ Kruiter, S. Visser en W. Boevink, De waarde en inbedding van de zelfregie- en herstelbeweging, uitgegeven door...
Een wettelijke ziektekostenverzekering voor dienstbodes in 1909 werkte door tot 2006
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Voorwoord van de redactie Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de Zorgverzekeringswet. Veelal deden zij dat in aansluiting op teksten in...
Bezuinigen in de zorg zonder analyse werkt averechts
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren. Inleiding In dit editorial proberen wij beknopt aan te geven wat de inzet is van de formerende partijen (bezuinigingsopdracht), welke knelpunten er in de zorg spelen en hoe het een en het ander met elkaar vermengd...
Pakketonderhoud in nationaal en internationaal perspectief
Door Michiel Slag, managing consultant bij SiRM. Inleiding: De kaasschaaf bij de grote investeringsvragen Een hogere NAVO-norm, het rapport-Wennink, de stikstofopgave, de klimaattransitie – Nederland staat voor forse (structurele) uitgaven. In die context is het...
Tien jaar Jeugdwet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning het Utrechtse verhaal
Door Ellen van der Vorst, Strategisch beleidsadviseur sociaal domein bij de gemeente Utrecht. Inleiding In 2015 kregen gemeenten een forse uitbreiding van hun taken met de decentralisaties en invoering van de nieuwe Jeugdwet en Wmo. Een taak waar...
“Creëer rust, ruimte en vertrouwen bij zorgprofessionals én nieuwe kaders om zorg te ondersteunen”
Redacteuren Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de Nieuwsbrief Zorg en Innovatie interviewen KNMG-voorzitter Jurriaan Penders. RM/GS: Tijdens het Grote Zorgdebatop 21 oktober in het Beatrixtheater kwamen algemene knelpunten in de zorg aan de orde. Het...
Uitkomstgerichte bekostiging in de praktijk: lessen uit de integrale geboortezorg
Door Maud van den Berg, Hilco van Elten, Julia Spaan, Monique Klerkx, Linda Nijenhuis, Arie Franx en Kees Ahaus. Inleiding Het gebruik van uitkomsten in de zorg biedt grote kansen om de kwaliteit van zorg te verbeteren en de zorg te leveren die daadwerkelijk waarde...
Venuskankers onder gelukkig Nederlands gesternte
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Besproken artikel: Allemani C et al, Global variation in patterns of care and time to initial treatment for breast, cervical, and ovarian cancer from 2015 to 2018 (VENUSCANCER): a secondary...
Telemonitoring: kiezen tussen centraal en decentraal
Door Nienke Elferink, Marleen de Mul, Anne Marie Weggelaar en Manon Roest. Samengevat artikel: Elferink N, MJ Roest, AM Weggelaar, M de Mul, Organizing Telemonitoring—Decision-Making Between Centralized and Distributed Models in the Netherlands, Using the...
Artsen en de ontwikkeling van landelijk ziekenfondsbeleid 1890-1941
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding van de redactie Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en kandidaat-politicus uitspraken deed over de Zorgverzekeringswet. Veelal deden zij dat in aansluiting op teksten in...
Bewijs voor preventie, het fundament is gelegd, maar is dat wel zo?
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Al decennia woedt er een debat rond de vraag in hoeverre preventie meetbaar kan zijn. Verschillende invalshoeken, methoden alsook verschillende bezwaren of tekortkomingen spelen in dat debat een...
Gebrek aan richting en gebrek aan regie kunnen leiden tot gebrekkig resultaat IZA-transformatieplannen
Door Joba van den Berg-Jansen. In september 2022 kwam het Integraal Zorgakkoord (IZA) tot stand. Het bevatte een degelijke analyse van de problemen in de zorg en gaf aan welke wijzigingen/doelen nodig zijn om de zorg beschikbaar, bereikbaar & betaalbaar te...
Hybride valpreventie verbetert proceskwaliteit bij valrisico bij 65-plussers, aldus recent proefschrift
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken publicatie: Sara Groos, Developing digital health interventions for falls prevention: An innovative User-Centered Design approach PhD Thesis, University of Amsterdam, October 2025. Inleiding van de redactie Dit proefschrift...
Is de Hospicezorg een porseleinkast en Gupta de olifant?
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Dit artikel gaat over het in opdracht van het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) door Gupta Strategists (Gupta) binnen het kader van het Nationaal Programma Palliatieve Zorg...
“Fragmented by design”: waarom ook AI vastloopt in de Nederlandse zorg
Door Jan Christiaan Huijsman, strategisch adviseur bij Achmea Zilveren Kruis. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel De overheid zet in op kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg, maar het is twijfelachtig of de huidige aanpak voldoende is om een dreigend...
Doorbraak in berekening kosten ketenzorg in Australië en Nederland
Door Guus Schrijvers, redacteur en gezondheidseconoom. Besproken publicaties: Leusder M, Accounting for the Start of Life : Shifting practices, costs, and value in an IVF clinic, PhD thesis, Erasmus University Rotterdam, 14 November 2025 Leusder, M; Relijveld,...
Beter-Latenzorg met succes geschrapt door wijkverpleegkundigen: welke andere professionele groepen volgen dit goede voorbeeld?
Door Benjamin Wendt, wijkverpleegkundige. Samengevatte publicaties: Wendt, B. (2025). De-implementing low-value home-based nursing care, PhD Thesis, Radboud University, September 2025 Wendt, B., Oostra, D. L., Teerenstra, S., Nieuwboer, M. S., Vermeulen, H., Van...
De eerste pogingen tot ziekenfondswetgeving 1900-1912: Politiek en artsen werkten samen
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding van de redactie In de vorige aflevering schetste Companje het ontstaan van de ziekenfondsen in de negentiende eeuw. Aan het einde van die eeuw bestonden er zo’n 600 ziekenfondsen. Hieronder behandelt hij de...
Mantelzorg vergoeden: een economische noodzaak
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Inleiding Kwekkeboom (2023) schreef eerder in deze Nieuwsbrief een uitgebreid artikel over stand van zaken, verwachtingen, ontwikkelingen en adviezen over mantelzorg. Inmiddels zijn we twee jaar...
Geestelijke gezondheidszorg ernstig uit balans
IBO-rapport luidt de noodklok over de ggz Door Pieter Vos. Interdepartementaal beleidsonderzoek naar de mentale gezondheid en naar de ggz In september van dit jaar verscheen het rapport ‘Uit balans’, resultaat van een ‘IBO mentale gezondheid en ggz’....
Rimpelingen in het wateroppervlak, de dynamiek rond concentratie en spreiding in de Medisch Specialistische Zorg
Door Wim van Harten. Inleiding Begin dit jaar zijn de normen voor concentratie van een eerste tranche van oncologische behandelingen vastgesteld. Het is op zich mooi dat de sector - medische specialisten, ziekenhuizen, verzekeraars en patiënten - tot overeenstemming...
Steun patiënten/cliënten in behandelaarskeuze. Doe dat voordat de behandeling start en als de situatie verandert
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Dit artikel gaat over de wensen, die mensen hebben als ze medisch-specialistische zorg nodig hebben en over de wenselijkheid om meer naar deze wensen te luisteren. Hierbij redeneer ik zowel...
Contextual Inquiry verdient meer aandacht in de praktijk van eHealth
Door Lisette van Gemert-Pijnen, hoogleraar persuasive health technology, University of Twente. In dit artikel ga ik in op het belang van contextual inquiry voor implementatie van eHealth. Het doel van dit artikel is om de aanpak van contextual inquiry nader toe...
Kanker in Nederland: de ongelijkheid achter de cijfers
Door Mieke Aarts, Marieke Louwman, Meggie Drissen en Vera Atema, allen werkzaam bij IKNL. Mensen met een lager inkomen leven gemiddeld acht jaar korter en ervaren 21 jaar eerder een minder goede gezondheid dan mensen met een hoger inkomen (CBS). Daarnaast hebben zij...
VGZ heeft oog voor andere vormen van bekostiging van apothekers, recensie van een pilot
Door Tessa de Vos, apotheker. Inleiding In juli 2025 verscheen het rapport Gerichte evaluatie: meerwaarde kost meer tijd. Hierin worden de resultaten gedeeld rondom een pilot vanuit Zorgmakelaar Farmaceutische Contractering (ZFC) en zorgverzekeraar VGZ. De pilot werd...
In de periode 1840 – 1902 kwamen 600 ziekenfondsen van de grond en was hun aansturing onderwerp van veel discussie
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Introductie door de redactie: Bij de start van een serie artikelen over de geschiedenis van de Zorgverzekeringswet en zijn voorgangers Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne viel op, dat menig bestuurder en...
Concernvorming: een vloek èn een zegen voor de zorg
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief. Inleiding Is concernvorming van zorgaanbieders de volgende fase van regionale netwerken in de zorg? Hebben streekziekenhuizen als onderdeel van een concern een grotere kans van overleving dan als...
Onderzoekscommissies in zorg, welzijn en onderwijs oordelen te makkelijk over moeilijke omstandigheden
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken dissertatie: L.K. Geluk, Moeilijke omstandigheden, makkelijke oordelen? Bouwstenen voor een beoordelingsmodel van onderzoekscommissies, diss. Erasmus Universiteit Rotterdam, 2025, 614 pp. Inleiding Leonard Geluk is algemeen...
Die staatscommissie over de zorg aan ouderen is absoluut nodig
Guus Schrijvers interviewt de zojuist gepromoveerde VNG-directeur Leonard Geluk. GS: “Gefeliciteerd met je proefschrift over onderzoekscommissies bij zeven voorvallen van maatschappelijke organisaties die aandacht trokken van massamedia. Drie daarvan betroffen de...
Mooi Leven in Warmenhuizen, van experiment naar beweging
Door Wietse de Vries, Programmadirecteur Transitie bij Samen. In Warmenhuizen is het leven mooi. Het Noord-Hollandse dorp ligt rustig tussen de weilanden, de ruim zesduizend inwoners groeten elkaar (meestal) en er is een bloeiend verenigingsleven. Een goede plek om er...
Weet u wat u wilt? Informatiebijeenkomsten over zorg rond het levenseinde voor ouderen
Door Tessa Bergman, onderzoeker bij Amsterdam UMC. Besproken studie: ‘Two-thirds of older people is interested in information meetings on end-of life care to stimulate advance care planning: a national survey’ door Tessa Bergman, Annicka van der Plas, Bregje...
“Het CIZ is in twintig jaar professioneel geworden en bewerkstelligt onafhankelijkheid en rechtsgelijkheid”
Redacteuren Robert Mouton en Guus Schrijvers interviewen de arts Marcel de Krosse, ter gelegenheid van zijn pensionering als strategisch bestuursadviseur sinds de oprichting van het CIZ. De Krosse neemt afscheid met een persoonlijk interview over het CIZ en de context...
De valkuil van de focus op het ongezonde
Door Robert Mouton. Afperking van ongezondheid Min of meer vanzelfsprekend is de gedachte dat ziekte bestreden moet worden opdat gezondheid optreedt. De tegenhanger van ziekte wordt daarom als gezondheid gezien 1. Maar het omgekeerde is minder juist: de tegenhanger...
De kwaadaardige keelziekte of angina diphterina
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding “Eene der meest gevreesde pandemische ziekten, die vooral in den laatsten tijd door haar veelvuldig te voorschijn treden de algemene aandacht tot zich getrokken heeft, is de ‘diphteritis’, een specifiek...
Volksgezondheidsbeleid en ruimtelijke ordening gaan prima samen in de gemeente Utrecht
Paul van de Velpen en Guus Schrijvers interviewen directeur Volksgezondheid Eva van Velzen en wethouder Eelco Eerenberg, beide werkzaam voor de stad Utrecht. Besproken document: H Kruize H, J Hin en B Staatsen, Kwetsbaarheid en kansen in de stapeling van...
Samen Beslissen bij een complexe zorgvraag: ja, dat kan best, maar…
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken dissertatie: E.A.Gans, Shared decision-making and interdisciplinary collaboration in the context of complex health needs in the hospital. Rijksuniversiteit Groningen, juni 2025. Inleiding Hieronder volgt een bespreking van...
Slaap kan sleutel zijn tot betere gezondheid bij psychische aandoeningen
Door Natascha den Bleijker, neuropsycholoog en promovendus Leefstijl in de Psychiatrie bij het UMC Utrecht. Besproken artikel: den Bleijker, N. M., van Schothorst, M. M., Blanken, T. F., Hendriksen, I. J., Cahn, W., & Deenik, J. (2025). A network approach to...
Juridisch kader voor preventieve uitgaven door zorgverzekeraars buiten het basispakket
Door Robert Mouton *. Inleiding De vraag of en onder welke voorwaarden zorgverzekeraars zelfstandig middelen mogen aanwenden voor preventiemaatregelen die niet door het Zorginstituut Nederland (ZIN) of de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zijn...
Het is essentieel dat leden van zorgnetwerken langdurig gemotiveerd en actief betrokken blijven: hoe doe je dat?
Door Manon Roest, Doris van der Smissen, Remco Mannak, Leon Oerlemans en Anne Marie Weggelaar-Jansen, allen onderzoekers bij Tilburg University. Samengevatte publicatie: Roest M, van der Smissen D, Mannak R, Oerlemans L, Weggelaar-Jansen AM (2025) A dynamic model to...
Continue monitoring van vitale functies op verpleegafdelingen: ervaringen van verpleegkundigen
Door Berte van Zeist – de Jonge en Paul Rood. Samengevatte publicatie: Zeist-de Jonge B van, J de Man-van Ginkel, M Olvers, K van den Berge, L Kooij en PJT Rood, Nurses’ experiences with inhospital continuous monitoring of vital signs in general wards: A...
Enkele aanbevelingen ter verbetering van de beoordeling van nieuwe medicijnen door het CBG
Door Guus Schrijvers, redacteur. Samengevatte dissertatie: Hoek J, What is a good decision in medicine regulation? Unravelling the regulatory thought process, PhD thesis, University of Groningen, 2025 Introductie van de redactie Dit artikel is gebaseerd op de...
Worden wij onze hond?
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding: sectie op dieren en beeldvorming op het menselijk lichaam Tot het midden van de zestiende eeuw beheerste de manier waarop naar dieren werd gekeken en over dieren werd gedacht voor een groot deel de...
Verkiezingen, partijprogramma’s en knelpunten in de zorg
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren. In het voorjaar van 2025 brachten wij een boek uit met als titel “Knelpunten in de Zorg in de jaren ‘20” Hieronder leggen wij deze knelpunten naast maatregelen en probleemvelden die in de verkiezingsprogramma’s...
Budgetbekostiging van SEH’s en grotere invloed van burgers op SEH-aanbod verdienen een plaats in het regeerakkoord
Door David Baden, SEH-arts en oud-voorzitter NVSHA. Besproken documenten: Kamerbrief van 12 september 2025 Betreft Besluit invoering budgetbekostiging spoedeisende hulp ondertekend door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jan Anthonie Bruijn NZA, Advies...
Samenwerking en integrale zorg werken pas als het systeem mee verandert
Door Pim Valentijn, gezondheidswetenschapper. Besproken document: Steemers R.,A. Klink, H. Reynolds en S.Visser, Een werkagenda voor integrale zorg, PwC Strategy& – onderdeel van PwC Advisory N.V, 2025 Weer een agenda - of eindelijk iets anders? De afgelopen jaren...
Verkiezingscampagne vermijdt zorg als issue: vijf oplossingen daarvoor
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief. De stand van zaken bij het gereedkomen van dit editorial (16 oktober 2025) Op vrijdag 10 oktober presenteerde het Centraal Planbureau haar Doorrekening voor de periode 2027 – 2030 van de...
Sturing, regio en bekostiging van zorg in de verkiezingsprogramma’s: partijen beloven in weinig woorden enorme herstructureringen
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Inleiding Wij hebben in de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen op het thema ‘sturing, regio en bekostiging’ gezocht naar de intenties op dat gebied. Dit impliceert vanzelfsprekend dat...
Er zijn drie soorten politieke partijen binnen het domein van preventie en volksgezondheid
Door Paul van der Velpen, auteur van Meer gezonde jaren voor iedereen. Deel 1 Dit artikel bestaat uit twee delen. In het eerste stuk deelt de auteur de verkiezingsprogramma’s in drie groepen in. De driedeling maakt hij op basis van passages uit veertien...
‘Planetary health’ nu ook door de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving omarmd, maar veel politieke partijen laten het afweten
Door Johan Mackenbach. Sinds een jaar of tien heeft onder volksgezondheidsdeskundigen de overtuiging postgevat, dat de ‘gezondheid van de planeet’ een cruciale voorwaarde is voor de gezondheid van mensen. Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, grootschalige...
Roeien met de riemen die we hebben? Jeugdgezondheidszorg in de komende kabinetsperiode
Door Leon Wever, voormalig directeur Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Complimenten en waarschuwingen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. De jeugdgezondheidszorg is nu nog goed toegankelijk, ook voor kwetsbare groepen, maar er liggen risico’s op...
Verkiezingsprogramma’s reflecteren de urgentie van Digitale Zorg en AI maar gedeeltelijk
Door Jan Christiaan Huijsman, strategisch adviseur bij Achmea Zilveren Kruis. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel. De opgave is bekend: de zorgvraag groeit, personeel wordt steeds schaarser, de productiviteit blijft achter. Recente analyses schatten dat...
Verkiezingscampagne vermijdt zorg als issue: vijf oplossingen daarvoor
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief. De stand van zaken bij het gereedkomen van dit editorial (16 oktober 2025) Op vrijdag 10 oktober presenteerde het Centraal Planbureau haar Doorrekening voor de periode 2027 – 2030 van de...
‘Planetary health’ nu ook door de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving omarmd, maar veel politieke partijen laten het afweten
Door Johan Mackenbach. Sinds een jaar of tien heeft onder volksgezondheidsdeskundigen de overtuiging postgevat, dat de ‘gezondheid van de planeet’ een cruciale voorwaarde is voor de gezondheid van mensen. Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, grootschalige...
Roeien met de riemen die we hebben? Jeugdgezondheidszorg in de komende kabinetsperiode
Door Leon Wever, voormalig directeur Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Complimenten en waarschuwingen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. De jeugdgezondheidszorg is nu nog goed toegankelijk, ook voor kwetsbare groepen, maar er liggen risico’s op...
Dure medicijnen – Burgerberaad is goed, maar is alleen samen met andere maatregelen effectief
Door Evert Jan van Lente, gezondheidseconoom te Berlijn. Besproken publicaties: Baltussen RMPM, LA Bijlmakers, MPM. Jansen en collega's, Wanneer is een medicijn te duur? Burgers over de maatschappelijke aanvaardbaarheid van dure geneesmiddelen, NtVG, 10 juli 2025....
“Techwijs in zorg en welzijn” – een waardevol naslagwerk van en voor beroepsonderwijs
Door Lies van Gennip, o.a. voorzitter coalitie Digivaardig in de Zorg. Inleiding Afgelopen zomer verscheen het digitale boek “Techwijs in zorg en welzijn”. Een initiatief van Marjolein den Ouden, lector Technology, Health & Care van de Saxion Hogeschool...
Van beleid naar praktijk: succesvolle implementatie van eHealth laat niets LEFT behind
Door Britt Bente, onderzoeker aan de Universiteit Twente van Legal, Ethical, Financial and Technological (LEFT)-aspecten van eHealth. Samengevat wetenschappelijk artikel: Bente BE, Beerlage-de Jong N, Verdaasdonk RM and van Gemert-Pijnen JEWC Unveiling practical...
Niet-passend palliatief medicatiebeleid blijft een zorg, zo blijkt uit voorschrijfbeleid van de huisarts
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Besproken publicatie : Y de Man, K Hek, A van der Velden, et al, Palliatieve Zorg In Nederland: Feiten En Cijfers; Voorschrijven van medicatie door de huisarts in 2023, Nivel-rapport,...
De waarneming van zieken 1600-1750: een begin van Evidence Based Medicine
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Het begin van wetenschappelijk waarnemen bij zieken In de loop van de zestiende eeuw werden de wetenschappelijke praktijken van waarnemen, experimenteren en beschrijven van zieken voor het eerst samengevat onder de...
Sturing, regio en bekostiging van zorg in de verkiezingsprogramma’s: partijen beloven in weinig woorden enorme herstructureringen
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Inleiding Wij hebben in de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen op het thema ‘sturing, regio en bekostiging’ gezocht naar de intenties op dat gebied. Dit impliceert vanzelfsprekend dat...
Er zijn drie soorten politieke partijen binnen het domein van preventie en volksgezondheid
Door Paul van der Velpen, auteur van Meer gezonde jaren voor iedereen. Deel 1 Dit artikel bestaat uit twee delen. In het eerste stuk deelt de auteur de verkiezingsprogramma’s in drie groepen in. De driedeling maakt hij op basis van passages uit veertien...
Verkiezingsprogramma’s reflecteren de urgentie van Digitale Zorg en AI maar gedeeltelijk
Door Jan Christiaan Huijsman, strategisch adviseur bij Achmea Zilveren Kruis. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel. De opgave is bekend: de zorgvraag groeit, personeel wordt steeds schaarser, de productiviteit blijft achter. Recente analyses schatten dat...
De militair geneeskundige dienst heeft ankers in Defensie en in Samenleving
Redacteuren Robert Mouton en Guus Schrijvers interviewen commandeur Jelle Bos, militair arts en directeur van de Militair Geneeskundige Dienst van de Nederlandse Defensie. Introductie In tijden van oorlog zal de krijgsmacht een groot beroep doen op de civiele, zeg...
Vele kansen voor eHealth in de geriatrische revalidatiezorg
Door Renée van der Leeuw, specialist ouderengeneeskunde, Jasmin Hamersma, orthopedisch specialist, Jeannine Jaski, specialist ouderengeneeskunde. Besproken artikel Kraaijkamp JJM, A Persoon, NH Chavannes, eHealth in geriatric rehabilitation: an international...
Uitbreiding van bestaande monitoring van cardiovasculair risico in de eerste lijn met telemonitoring: patiënten en huisartsen zijn enthousiast en risico en kosten gaan omlaag
Door Margot Rakers, Eric Hiddink en Hine van Os, onderzoekers aan het Department of Public Health and Primary Care van het Leids Universitair Medisch Centrum. Samengevat artikel: Rakers M, N van Hattem, E. Hiddink en collega's, Tailoring remote patient management to...
De Black Box in het ziekenhuis, nut bewezen maar voorwaarden ontbreken
Door Frans Hiddema, arts, voormalig algemeen directeur Oogziekenhuis Rotterdam. In juni 2024 verscheen in deze Nieuwsbrief het artikel “Nog steeds accepteren we 3 vermijdbare doden per dag in de Nederlandse ziekenhuizen: een bruut taboe”. In dit artikel staan...
Van staarsteken tot intra-oculaire kunstlens
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Inleiding De staaroperatie is met meer dan 150.000 stuks de meest uitgevoerde operatie in Nederland. Het vervangen van vertroebelde ooglenzen door intra-oculaire kunstlenzen is een relatief ongevaarlijke en kleine...
Patiënten verblijven zo’n vijf uur in de acute zorgketen: dat wordt langer als SEH’s dichtgaan
Door David Baden, SEH-arts en medisch manager cluster 3 (snijdend) van het Diakonessenhuis te Utrecht, Zeist en Doorn en voorzitter Expertgroep met spoed beschikbaar (vzvz/nictiz). Samengevatte en besproken publicatie Claassen L, Stassen PM, Boumans TJT, Barten...
Hybride zorg vergt business modeling om te komen tot een waardenpropositie
Door Lisette van Gemert-Pijnen, hoogleraar persuasive health technology, University of Twente. In dit artikel ga ik in op randvoorwaarden voor hybride zorg. “Hybride zorg, tenzij” wordt in dit artikel nader toegelicht vanuit opdrachten die verstrekt zijn door...
Sociaaleconomische gevolgen van kanker in Europa en in Nederland, erger dan gedacht
Door Wim van Harten. Inleiding Kanker is een ingrijpende ziekte, de behandeling is vaak intensief maar de overleving wordt steeds beter. Ook als de prognose minder goed is, leven mensen steeds langer met kanker. Er wordt meer bekend over medische restverschijnselen en...
Praktijkondersteuners somatiek kunnen veel meer dan patiënten met diabetes controleren
Door Jan Galesloot, tot voor kort huisarts in Rotterdam-Zuid, een van de armste wijken van Nederland. Het populaire registratie model van een huisarts consult, met als vaste onderdelen subjectief, objectief, evaluatie, plan, kortweg S.O.E.P. geheten, was in de jaren...
Transitie gehandicaptenzorg vraagt meer urgentie
Guus Schrijvers interviewt Theo van Uum, directeur Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. In de afgelopen veertig jaar is de omvang, kwaliteit en toegang tot de gehandicaptenzorg enorm vooruitgegaan. Klopt dit beeld? "Ja ik deel dat beeld op basis van vijf...
Nederlandse Kankerregistratie is goed, maar moet beter, sneller, patiëntgerichter en meer in samenhang met andere verzamelde data
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Dit artikel gaat over een bericht dat verscheen via de Nieuwsbrief van het integraal kankercentrum Nederland (IKNL). Het was gebaseerd op de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) ontvangen. Het...
Agressie in de zorg: een urgent en complex probleem
Door Marc Spoek, adviseur Duurzame Inzetbaarheid bij Stichting IZZ, Zorg- en welzijnsmedewerkers. Agressie tegen zorgmedewerkers is geen incident meer, maar een structureel probleem dat de hele sector raakt. Het is een probleem dat de kwaliteit van zorg, het welzijn...
Een nog maar weinig bekende ziekte: de Sint-Vitusdans oftewel de dansplaag
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. De Sint-Vitusdans, ook bekend als de chorea van Sydenham, is een ziekte waar we vandaag weinig meer van horen. Nu staat het bekend als acute reuma of chorea minor, voorkomend bij kinderen. Tegenover de chorea minor...
Stel vaststelling AZWA uit tot na de verkiezingen
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Voordat we een hele riedel gaan geven aan inhoudelijke beleidsvoornemens die dusdanig uitgekauwd en zorgvuldig geformuleerd zijn dat niemand het er mee oneens kan zijn, vragen we aandacht voor de...
Voeg Samenhangende Preventie Strategie en AZWA samen
Door Paul van der Velpen, auteur van Meer gezonde jaren voor iedereen. Besproken nieuwe beleidsnota: Ministerie van VWS, Samenhangende Preventie Strategie, juni 2025, 59 pagina’s, waarvan twaalf over preventie-principes en 47 over zeven onderscheiden omgevingen...
Wachttijden in de GGZ zijn terug te dringen door een veelzijdige benadering
Door Elsbeth de Ruijter en Jos Brinkmann, leden van de Raad van Bestuur van GGZ Noord Holland-Noord. Besproken rapporten Jenny Boumans J, H Kroon en B van der Hoek, GGZ uit de knel, Trimbos, 2023 Jasper Nuijen J, J Boumans en collega’s, Regionale...
Integrale zorg en domein overstijgende bekostiging: verhaal en pleidooi van Rivas
Door Mariëlle Bartholomeus, bestuurder Rivas Zorggroep. Als bestuurder van Rivas Zorggroep zie ik dagelijks hoe integrale, domein overstijgende zorg het verschil maakt voor onze patiënten, cliënten en bewoners én de zorg in onze regio. De geschiedenis van Rivas...
De opkomst van de zorgketen in Friesland
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief. In Friesland ontstaan fusies en samenwerkingsverbanden over de traditionele domeinen heen. De redactie van de Nieuwsbrief Zorg & Innovatie vroeg aan sleutelpersonen van fusiepartners om een...
Engelse ZBC’s tekenen apart integraal zorgakkoord met regering en NHS
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken documenten: DHSS, Reform of elective care, Londen, January 2025 DHSS, Elective recovery: a partnership agreement between the NHS and the independent Sector, Londen, January 2025. Inleiding Net als in Nederland bestaan...
Prof. dr. Agnes Kant: Een waakzaam oog op bijwerkingen van geneesmiddelen is meer dan ooit nodig
Door Pieter Vos. Bespreking van de oratie van Agnes Kant: ‘Bijwerkingen zijn geen bijzaak’ Op 25 april van dit jaar sprak de bijzonder hoogleraar Innovatie van farmacovigilantie aan de Universiteit Leiden, prof. dr. Agnes Kant, haar oratie uit....
Bernardino Ramazinni (1633-1714), grondlegger van de kennis der beroepsziekten
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Kennis over beroepsziekten vanaf de negentiende eeuw We zijn tegenwoordig vertrouwd met beroepsziekten zoals RSI, burn-out, lawaaislechthorendheid, contacteczeem, het carpaal tunnelsyndroom en acute lage rugpijn. Het...
AZWA stelt in 2025 twee andere doelen dan het Integraal Zorgakkoord in 2022 (deel 1)
Door Guus Schrijvers en Robert Mouton, redacteuren van de nieuwsbrief. Besproken rapport: Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord, 3 juli 2025 Inleiding Het eerste doel van het AZWA is om tot en met 2028 het stijgende arbeidsmarkttekort met 100.000 personen lager uit te...
AZWA stelt in 2025 twee andere doelen dan het Integraal Zorgakkoord in 2022 (deel 2)
Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de nieuwsbrief. Deel 1 van twee editorials somde de dertig voorstellen op, die veldpartijen en Team Overheid presenteren in het Aanvullende Zorg- en WelzijnsAkkoord (AZWA). Die staan vermeld in de hoofdstukken 1...
Een transitie is nodig van zorg aan kwetsbare ouderen naar preventie van kwetsbaarheid
Door Guus Schrijvers, redacteur. Besproken proefschrift: N.Kleinenberg, From frailty and care to vitality and preparedness in older age: the new public health challenge, Groningen, 28 mei 2025. Introductie De bevolking veroudert, een ontwikkeling die wereldwijd...
Wat vragen mensen, die ongeneeslijk ziek zijn
Door Hiltje de Graaf, internist-oncoloog n.p. en zorgcriticus te Leeuwarden. Besproken rapport: Informatiebehoefte palliatieve zorg of laatste levensfase, Rapport van Patiëntenfederatie Nederland (PN) en Nationaal Programma Palliatieve Zorg II (NPPZ II), april 2025...
Zijn (Oost-)Groningers en (Oost-)Drenten zo ongezond? En delen zij dit lot met mensen uit Salland en Twente, delen van Midden- en Noord-Limburg en het zuiden van Zuid-Holland?
Door Erik Buskens, Hoogleraar Population Health Management UMC Groningen en Rijksuniversiteit Groningen alsmede Scientific director Aletta Jacobs School of Public Health. Besproken rapporten Kompas in Zorg & BS Health Consultancy, Factsheet ziekenhuisopnamen en...
Wat Nederland kan leren van preventieve jeugdinterventies in vier andere Europese landen
Door Karin Boode, strategisch adviseur jeugd bij GGDGHOR Nederland. Besproken document: Improving reach and access to health promotion and preventive services for vulnerable children and adolescents: Experiences from five European countries – Policy Brief 67,...
Wachten op duurzaamheidsbeleid? Nee, zelf de koers bepalen!
Door Myrthe Ekelmans, beleidsmedewerker Waarborgfonds voor de Zorgsector. Minder regels, meer ruimte voor groei – dat is de inzet van het Europese parlement bij het Omnibus-pakket, dat de EU in april uitbracht. Dit is een vereenvoudigingspakket, met als...
Besnijdenis van het mannelijk lid door de eeuwen heen: medisch geen nut en toch vaak aanwezig
Door Karel-Peter Companje, medisch historicus. Een mogelijke oorzaak voor besnijdenis Een van de oudste operatieve ingrepen, naast aderlaten, is het besnijden van de voorhuid van het mannelijk lid. In 2020 was mondiaal ±30% van de mannen, ±750 miljoen personen,...
Toekomstvisie 2035 Huisartsenzorg: wat ontbreekt, is aandacht voor personeelstekorten
Door Dianne Jaspers, huisarts en chief medical officer van Digidok. Besproken beleidsdocument Visie Huisartsenzorg 2035 Gezamenlijk vernieuwen met de kracht van de kernwaarden, een gezamenlijk initiatief van NHG, LHV en Ineen, maart 2025 ...
Inspectie let op nieuwe verantwoordelijkheden bij inzet zorgtechnologie
Door Johan Krijgsman, coördinerend specialistisch inspecteur eHealth en programmamanager toezicht op digitale zorg bij de IGJ. ‘Verantwoord gebruik’ van technologie in de zorg is geen automatisme. Onlangs sneden onderzoekers van het Amsterdam UMC een thema aan waarbij...
Waarschuwing: Kwaliteitsverbetering kan gezondheidsverschillen vergroten
Door Guus Schrijvers, redacteur. Samengevat artikel: Johnson LL, G Wong, I Kuhn et al, A realist review of how, why, for whom and in which contexts quality improvement in healthcare impacts inequalities, BMJ Qual Saf, 2024 Kwaliteitsverbeteringsprojecten, hierna te...
