Print Friendly, PDF & Email

Door Robert Mouton en Guus Schrijvers, redacteuren van de Nieuwsbrief Zorg & Innovatie.  

We hopen dat het met lef geschreven hoofdlijnenakkoord de zorgsector, de bevolking en patiënten trots maakt op de wijze waarop omgegaan wordt met ziekte en gezondheid in dit land. Er zal door het a.s. kabinet hard gewerkt moeten worden om het vertrouwen van deze drie te verdienen. Iedere dag opnieuw. De ambitie is groot, zo lazen wij in het akkoord. Er zijn bij de maatregelen gericht op de zorgsector tal van vraagtekens te zetten.  

Hoofdlijnen vormen geen kader voor de lange termijn 

In het akkoord en de budgettaire bijlage is voor wat betreft de zorgsector een aantal zaken onduidelijk. Er is sprake van een op termijn (na vier jaar) structurele bezuiniging van 1.155 miljoen euro in de curatieve en langdurige zorg. Tegelijk is er sprake van een halvering van het eigen risico waarvan de hoogte van de kosten en de dekking ervan ingeboekt zijn (4.350 miljoen), maar de consequenties op de zorgvraag onvoorspelbaar zijn. En er wordt geïnvesteerd in de ouderenzorg met 600 miljoen zonder dat duidelijk is welk probleem opgelost wordt en in hoeverre dat zoden aan de dijk zet. Ook is er sprake van een bezuiniging op de publieke gezondheid van 300 miljoen, zonder aan te geven wat de gevolgen hiervan zijn. 

Wij misten beschouwingen van de formerende politieke partijen over de verkleining van het personeelstekort in de zorg? Moet hun salaris in de komende jaren ook omlaag en volgen ze daarmee de trend van rijksambtenaren? Krijgen zij toestemming om hun administratieve taken terug te brengen tot een percentage van hun werktijd, bijvoorbeeld tot 10 procent? 

Los van het gebrek aan inhoudelijke argumentatie kan de boekhoudkundige opsomming van plussen en minnen toch moeilijk als kader worden aangemerkt voor de wat langere termijn. De opstellers geven blijk weinig inzicht te hebben in de uitdagingen in onze maatschappij waar de zorg zich over heeft te ontfermen. Zaken die tot op het bot zijn uitgerekend en voorspeld door tal van adviesraden (WRR, RVZ, RIVM, SCP, CPB, SER…) en neergelegd zijn in rapporten, waarschuwingen, macro economische verkenningen en legio publicaties (zie bijvoorbeeld hier). Dit zijn uitdagingen met meer dan 100 miljard omzet (uitgaven) die niet met een miljard meer of minder per jaar kunnen worden bestierd. Althans niet zonder analyse en ingrijpende maatregelen. 

Onduidelijke relatie tussen IZA en hoofdlijnenakkoord 

Daarmee komen we op een ander akkoord, Het Integraal Zorg Akkoord. Iedereen in de zorg weet dat het IZA – een akkoord tussen veldpartijen en regering – wèl tracht om deze uitdagingen te lijf te gaan. Of het werkt is een tweede, maar de onderkenning van de onderliggende problematiek is er in ieder geval wel. Dit akkoord bevat tevens een afspraak over het macrokader, waaronder ook investeringen in de transitie. Slechts uit de bijlage is af te leiden dat dit IZA en de achterliggende analyses in het hoofdlijnenakkoord t/m 2026 leidend zouden zijn, het IZA staat immers vermeld bij de cijfertjes. Maar is dat duidelijk genoeg? Wat is dus de status van het IZA (daarna?) in relatie tot het hoofdlijnenakkoord van de nieuwe coalitie? 

Te veel losse flodders 

Op pagina 15 van het akkoord vinden we een aantal generieke maatregelen die weliswaar overkomen als goede voornemens maar die nauwelijks als innovatief kunnen worden aangemerkt. Een paar vragen: zoals hierboven al opgemerkt, wat lost 600 miljoen investering in de ouderenzorg op? En hoe kan ingezet worden op preventie terwijl daar geen middelen voor worden vrijgemaakt? Hoe beheerst preventie uiteindelijk de zorgvraag? (Zie bijv. alhier) Kan de spoedzorg, ook in zijn bekostiging, los worden gezien van de bekostiging van ziekenhuizen? En in de financiële bijlage: 300 miljoen bezuiniging op de publieke gezondheidszorg, wat betekent dit? 

Dan de langdurige zorg: als we alle voorspellingen serieus nemen dan klapt de WLZ binnenkort uit haar voegen. Dat is al het geval met 22000 wachtenden op een verpleeghuisplek. De WLZ is er echter ook voor de gehandicaptenzorg en de GGZ. Als de problemen van de WLZ niet uitgeschreven worden dan worden de oplossingen dat ook niet. En er wordt gemakshalve een bezuiniging in de ouderenzorg ingeboekt door digitalisering in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg van 270 miljoen (WOZO?). Waar is het onderzoek dat dit onderbouwt in tijdspad en effect? Hebben de beoogde regeringspartijen kennis van de e-health monitor, die aangeeft dat de digitalisering nu al achter loopt bij de ambities? 

Overigens zal de druk op de curatieve zorg door vergrijzing, comorbiditeit en ontwikkeling van de technologie ook blijven toenemen, maar daar mag na afloop van het IZA 590 miljoen worden bezuinigd. 

Op de langere termijn is er niet alleen zorg over de vraag hoe de zorg ingericht en gefinancierd wordt, maar ook in hoeverre de zorgquote (het percentage van het bnp) kan en mag stijgen. Een hard kader stellend percentage is verdraaid lastig, maar tegelijk kan het niet zo zijn dat zorguitgaven andere publieke uitgaven (en dus de huishoudportemonnee) stelselmatig gaan verdringen. 

De korte termijn 

Voor de korte termijn is het interessant dat in de voetnoot van het hoofdlijnenakkoord van de coalitie onder het kopje “solide overheidsfinanciën” gesteld wordt dat “Bij een tegenvaller in de zorg geldt het omgekeerde en dient de tegenvaller wel ingepast te worden binnen het uitgavenkader “. Dit is opmerkelijk en impliceert dat tegenvallers binnen de zorg opgevangen moeten worden. Maar de vraag is dan wie voor wat verantwoordelijkheid neemt. Als de WLZ uit zijn voegen groeit – wat nu al het geval is – draait de huisartsenzorg daar dan bijvoorbeeld voor op? Daarbij is ook de vraag wat precies met het uitgavenkader wordt bedoeld? Is dat de jaarlijkse begroting van VWS, dit hoofdlijnenakkoord, het geldende of een opvolgend IZA, hoofdlijnenakkoorden voor sectoren? Heeft de minister van Financiën het laatste woord? 

Wat staat er bijvoorbeeld niet in 

  • Inzet op afbouw prestatiebekostiging, inzet aanneemsommen 
  • Afbouw administratieve lasten tot x % 
  • Aandacht voor mentale gezondheid 
  • Ambities, effecten, voorspellingen van IZA, WOZO en GALA 

Kunnen we hoop putten uit het feit dat bovenstaande dossiers, ook met hun financiële aspecten, niet aan de orde zijn geweest? 

Broddelwerk 

Ministers en staatssecretarissen die worden aangezocht met als opdracht het hoofdlijnenakkoord van PVV/BBB/VVD en NSC verder uit te werken zouden zich ernstig af moeten vragen of ze mee moeten gaan schrijven aan een daarin passend regeerakkoord. De grote uitdagingen waar ons volk mee te maken krijgt, zijn niet terug te vinden in de zorgparagraaf van het hoofdlijnenakkoord. 

Zoektermen op internet:

Robert Mouton, Guus Schrijvers, editorial, regeerakkoord, nieuw kabinet, hoofdlijnenakkoord, beleidsontwikkeling, IZA, zorgsector

Schrijf u in voor de nieuwsbrief


En ontvang elke 2 weken de nieuwsbrief met de meest recente artikelen in je mailbox!

Klik hier om in te schrijven

Dit zal sluiten in 10 seconden