Print Friendly, PDF & Email

Door Chantal Pereira, Portfolioleider Doelmatige zorg IKNL en Otto Visser, Manager Registratie IKNL.

Betaalbaarheidsuitdagingen domineren de toekomstscenario’s van de zorg. De oncologie is daar geen uitzondering op. In 2032 krijgen naar schatting 156.000 mensen de diagnose kanker. Dat zijn er bijna drie keer zoveel als in 1989. Daarnaast overleven steeds meer kankerpatiënten de ziekte, of ze leven langer met de ziekte. Er zijn dus steeds meer mensen die leven met of na kanker. In 2032 naar schatting 1,4 miljoen. Tegelijkertijd berekende het RIVM voor het rapport kanker in Nederland trends & prognoses tot en met 2032 dat de zorguitgaven aan nieuwvormingen met gemiddeld zes procent per jaar stijgen naar ongeveer 14 miljard euro in 2032. Het zijn grote getallen die grote problemen weergeven. 

Wie ‘u heeft kanker’ te horen krijgt, zeggen al die grote getallen niets. Of je nu één van de 56.000 mensen in 1989 of één van de 156.000 in 2032 bent; de diagnose kanker gaat over jou. Wat jij nodig hebt is leidend: voor de een de beste behandeling om beter te worden, voor de ander mentale begeleiding bij het omgaan met de diagnose en voor de volgende handen aan het bed in de palliatieve fase. Dingen die iedereen elke kankerpatiënt gunt. En toch vragen de grote getallen om keuzes, zoals de WRR bepleitte, óók op deze punten. Ongemakkelijk, voor elke betrokken partij. En toch zijn er mogelijkheden waarmee zowel de belangen van individuele patiënten als de financiële houdbaarheid van de oncologie gebaat zijn. 

Preventie 

We weten dat een derde van alle kankergevallen in Nederland wordt veroorzaakt door ongezonde leefstijl (met name roken, alcohol en zongedrag). Gerichte preventieprogramma’s die deze risicofactoren adresseren en zich specifiek richten op hoog-risicogroepen, kunnen tot een verbetering van de gezondheid zorgen. Investeren in beleidsmaatregelen en middelen en daarbij ministeries en departementen overbruggen door in te zetten op ‘Health in all Policies’ loont. Gemiddeld levert elke euro die wordt geïnvesteerd in preventie bijna het dubbele op aan gezondheidswinst en arbeidsproductie. 

Meer inzicht in de ziekte  

Door steeds beter vooraf inzicht te hebben in de specifieke kenmerken van de ziekte en de patiënt, bijvoorbeeld door middel van moleculaire diagnostiek, kan steeds beter ingeschat worden of een (aanvullende) behandeling kan bijdragen aan een hogere overleving en of die behandeling bij een patiënt zal aanslaan. Daarmee kan zowel onder- als overbehandeling worden voorkomen, waardoor het zorgbudget doelmatiger wordt ingezet. Om elke patiënt gelijke toegang tot moleculaire en andere relevante diagnostiek te kunnen bieden, dienen de organisatie en randvoorwaarden op orde te worden gebracht. 

Versteviging van oncologienetwerken in Nederland 

Samenwerking in netwerken zorgt er voor dat elke patiënt de beste zorg krijgt, ongeacht het ziekenhuis waar zijn of haar zorgpad begint. Daarom hebben partijen in de oncologie in het Integraal Zorgakkoord opgenomen om bindende afspraken te maken over concentratie en spreiding en het doorontwikkelen van oncologische netwerkzorg. De eerste stappen tot deze afspraken worden, zoals eerder in deze nieuwsbrief besproken, nu gemaakt met de implementatie van Passende zorg in oncologieregio’s: plan van aanpak netwerk- en expertzorg voor mensen met kanker. Daarin wordt nu vooral gekeken naar volumenormen. Maar, waarde van zorg zit niet alleen in volumes. In het oncologienetwerk is de rol van het verwijzend ziekenhuis voor de patiënt even belangrijk als het expertcentrum dat bijvoorbeeld de operatie uitvoert. Immers, in het verwijzend ziekenhuis komt de patiënt binnen, zullen delen van de behandeling blijven plaatsvinden en wordt de nazorg geleverd. De patiënt is daar bekend. Passende zorg gaat dus om het opvangen van patiënten in een gezond en goed functionerend – ziekenhuisoverstijgend – team. Het is van belang dat elke netwerkpartner vergoed wordt voor het deel van de zorg dat zij levert, om het beschikbare budget alleen daar te besteden waar het waarde toevoegt. 

Doelmatigheidsonderzoek vast onderdeel introductie nieuwe geneesmiddelen 

Doelmatigheidsstudies laten zien wat de meest passende inzet van een geneesmiddel is, bijvoorbeeld door de behandelduur of de dosering uit de registratiestudies aan te passen. Uit de SONIA-studie bleek bijvoorbeeld dat later starten en korter behandelen met een zogenoemde CDK4/6-remmer net zulke goede uitkomsten geeft bij patiënten met uitgezaaide hormoongevoelige borstkanker als een langdurige behandeling. Deze slimmere inzet van dure geneesmiddelen leidde tot 42% minder bijwerkingen en een besparing van circa € 35.000 per patiënt. Dat is dus beter voor de patiënt (minder bijwerkingen) en beter voor maatschappij (lagere kosten). Internist-oncoloog Gabe Sonke pleit er daarom al langer voor dat dit soort studies verplicht moet worden. De uitvoerbaarheid van de studies kan echter complex en tijdrovend zijn. Daarnaast is het vaak lastig om financiering voor dit type studies te verkrijgen, ondanks dat de potentiële besparingen de kosten voor de uitvoering van de studie ruimschoots zullen overschrijden. Het is dus belangrijk een gestructureerde, efficiënte studieopzet te ontwikkelen. Daarnaast is het belangrijk dat het type onderzoek een structurele plaats krijgt in de toelatingsprocedures en dat toegezien wordt op de naleving daarvan. 

Internationale samenwerking 

De hierboven geschetste problemen beperken zich niet tot Nederland. Door internationaal samen te werken, bijvoorbeeld door data te delen of te combineren, kan de impact vergroot worden. Het is belangrijk dat hierbij geen juridische barrières worden opgeworpen die dit onmogelijk maken. Op het vlak van de uitgaven aan geneesmiddelen zijn mogelijk ook besparingen te behalen als landen zich verenigen bij de prijsonderhandelingen met farmaceutische bedrijven. 

Grote getallen, grote problemen, grote mogelijkheden? 

De hierboven geschetste mogelijkheden zijn enkele voorbeelden die laten zien dat het mogelijk is om de kwaliteit van de oncologische zorg te verbeteren, zonder de kosten verder op te drijven. Nieuwe diagnostische technieken, nieuwe normen en innovatieve manieren van (doelmatigheids)onderzoek laten zien dat passende zorg in de oncologie kán. Daarin ligt potentie om de geraamde uitgavengroei af te buigen. Het verzilveren van die potentie vraagt van alle betrokken partijen om het belang van patiënt èn maatschappij voorop stellen. Dat is nodig, want wie de diagnose kanker krijgt, moet de zorg krijgen die het beste past. Nu, en in de toekomst. 

Zoektermen op internet: 

Chantal Pereira, Otto Visser, IKNL, oncologische zorg, kanker, oncologienetwerken, inzicht, beleidsontwikkeling

Schrijf u in voor de nieuwsbrief


En ontvang elke 2 weken de nieuwsbrief met de meest recente artikelen in je mailbox!

Klik hier om in te schrijven

Dit zal sluiten in 10 seconden